Doğru cevap:

• 1.1 (5 puan): Zinciri doğru okuyarak otun çekirgeye, çekirgenin kurbağaya, kurbağanın yılana, yılanın yılan kartalına besin olduğunu açıklama (3 puan). Canlıların birbirine bağlı olduğunu, her birinin zincirde bir görevi bulunduğunu ve bu sayede çayırda bir denge ve düzen oluştuğunu belirtme (2 puan).
• 1.2 (5 puan): Besini ortadan kalkan kurbağaların azalacağını ya da yok olacağını belirtme (2 puan). Bunun sonucunda kurbağayla beslenen yılanların, ardından yılanla beslenen yılan kartallarının da azalacağını belirtme (2 puan). Çekirgelerin yediği otların artabileceğini belirtme (1 puan).
• 1.3 (5 puan): Evrendeki varlıkların birbirine bağlı ve uyum içinde olduğunu, her varlığın bir görevi bulunduğunu belirtme (3 puan). Varlıklar arasındaki bu dengenin tesadüfen oluşmadığını, ölçülü bir düzen içinde sürdüğünü ya da bir halkadaki bozulmanın bütün düzeni etkilediğini belirten genelleme (2 puan).

Örnek doğru cevap:

1.1. Ot çekirgeye, çekirge kurbağaya, kurbağa yılana, yılan da yılan kartalına besin olur. Zincirdeki her canlı bir sonraki canlının yaşamını sürdürmesini sağlar. Böylece çayırdaki canlılar birbirine bağlı olarak bir denge içinde yaşar.

1.2. Çekirgeler ortadan kalkarsa kurbağalar besinsiz kalır ve azalır. Kurbağalar azalınca onları yiyen yılanlar, yılanlar azalınca da yılan kartalları azalır. Çekirgelerin yediği otlar ise çoğalabilir.

1.3. Evrendeki varlıklar birbirine bağlıdır ve her birinin bir görevi vardır. Bu denge tesadüfen oluşmamıştır; evrende her şey ölçülü ve mükemmel bir düzen içinde işler. Bu düzendeki bir halka bozulursa diğer varlıklar da etkilenir.

Yanlış cevap: Oklardaki besin geçişini ters okuyarak “Kartal yılana besin olur.” demek; çekirgeler ortadan kalkınca kurbağaların, yılanların ve kartalların çoğalacağını ya da hiçbir canlının etkilenmeyeceğini söylemek; “Doğadaki canlılar birbirinden bağımsız yaşar.” gibi örnekle çelişen genellemeler puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap:

• 2.1 (5 puan): Rehberin anlattığı hareketlerden iki örnek (Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesi, Dünya’nın Güneş’in etrafında dolanması, Ay’ın Dünya’nın etrafında dolanması); her örnek 1 puan (2 puan). Örneklerin etkisini doğru belirtme: gece ile gündüzün oluşması, mevsimlerin oluşması; Ay için gecelerin aydınlanması ya da ayların (zamanın) hesaplanabilmesi; her etki 1 puan (2 puan). Bu hareketlerin aksamadan, her yıl aynı düzenle tekrarlandığını belirtme (1 puan).
• 2.2 (5 puan): Ayetteki “bir hesaba göre” ifadesinin Güneş ve Ay’ın ölçülü, planlı hareketini anlattığını ve bunun gezide öğrenilen düzenli sürelerle (yaklaşık 24 saat, yaklaşık 365 gün) örtüştüğünü belirtme (2 puan). Böyle hesaplı bir düzenin kendiliğinden ya da tesadüfen oluşamayacağını, onu kuran ve sürdüren bir yaratıcının bulunduğunu ve bu yaratıcının Allah (cc) olduğunu belirtme (3 puan).
• 2.3 (6 puan): Ayete göre Allah’tan başka ilahlar olsaydı yerin ve göğün düzeninin bozulacağını açıklama (2 puan). Evrendeki düzenin bozulmadan sürmesinin, evreni yaratıp yönetenin tek olduğunu gösterdiğini belirtme (2 puan). Allah’ın (cc) bir ve tek olduğuna, eşi ve benzerinin olmadığına inanmanın tevhit inancı olduğunu belirterek bağlantı kurma (2 puan).

Örnek doğru cevap:

2.1. Dünya kendi ekseni etrafında yaklaşık 24 saatte döner; bu sayede gece ile gündüz oluşur. Dünya, Güneş’in etrafında yaklaşık 365 günde dolanır; bu sayede mevsimler oluşur. Bu hareketler hiç aksamadan her yıl aynı düzenle tekrarlanır.

2.2. Ayette Güneş ve Ay’ın bir hesaba göre hareket ettiği bildiriliyor. Gezide de gök cisimlerinin belirli sürelerde, ölçülü bir şekilde hareket ettiğini öğrendik. Böyle hesaplı bir düzen kendi kendine oluşamaz. Bu düzeni kuran ve devam ettiren bir yaratıcı vardır, o da Allah’tır (cc).

2.3. Ayete göre yerde ve gökte Allah’tan başka ilahlar olsaydı ikisinin de düzeni bozulurdu. Oysa evrendeki düzen hiç bozulmadan sürüyor. Bu durum, evreni yaratıp yönetenin bir ve tek olduğunu gösterir. Allah’ın (cc) bir ve tek olduğuna, eşi ve benzeri olmadığına inanmak tevhit inancıdır.

Yanlış cevap: Gece ile gündüzün Dünya’nın Güneş’in etrafında dolanmasıyla oluştuğunu söylemek gibi hareket ile etkiyi karıştıran cevaplar; gök cisimlerindeki düzenin tesadüfen oluştuğunu ya da kendiliğinden devam ettiğini ileri sürmek; ayetle ilişki kurmadan yalnızca gök cisimlerini sıralamak; düzenin birden fazla yaratıcıya işaret ettiğini söylemek puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap:

• 3.1 (6 puan): Her doğru örnek 2 puandır (2+2+2). Kabul edilen örnekler: petek gözlerinin altıgen biçimde ve arada boşluk kalmadan dizilmesi; gözlerde bal saklanması ve yavruların büyütülmesi; arıların çiçekten çiçeğe polen taşıyarak bitkilerin meyve ve tohum oluşturmasına yardım etmesi; arıların bal yapması. Örnek yalnızca tek kelimeyle verilip (ör. “petek”) düzen açıklanmamışsa o örnek için 1 puan verilir.
• 3.2 (6 puan): Ayette arıya yuva yapmasının Allah tarafından ilham edildiğinin, yani bildirildiğinin anlatıldığını; arıların kimseden öğrenmeden bu işleri yapmasının bu ilhamla açıklanabileceğini belirtme (3 puan). Arıların yaşamındaki bu düzenin tesadüfen oluşmadığını, arıyı yaratan ve ona ihtiyaç duyduğu bilgiyi veren Allah’ın (cc) varlığını gösterdiğini açıklama (3 puan).
• 3.3 (6 puan): Arının çiçekten besin aldığını, çiçeğin de çoğalmak için arıya ihtiyaç duyduğunu, yani ikisinin birbirine uygun yaratıldığını belirtme (2 puan). Hadise göre her canlının yaratıcısının yalnızca Allah olduğunu, arıyı da çiçeği de aynı yaratıcının yarattığını belirtme (2 puan). Canlılar arasındaki bu uyumun tek bir yaratıcının eseri olduğu, Allah’ın (cc) bir ve tek olduğu sonucuna, yani tevhit inancına ulaşma (2 puan).

Örnek doğru cevap:

3.1. Arılar peteği altıgen gözlerden, arada hiç boşluk bırakmadan örer. Bu gözlerde bal saklar ve yavrularını büyütürler. Çiçekten çiçeğe polen taşıyarak bitkilerin meyve ve tohum oluşturmasına yardım ederler.

3.2. Ayette Rabbimizin bal arısına nasıl yuva yapacağını ilham ettiği bildiriliyor. Arıların bu işleri kimseden öğrenmeden yapabilmesi, bu bilginin onlara Allah (cc) tarafından verildiğini gösterir. Arıların hayatındaki bu kusursuz düzen tesadüfen oluşamaz; arıyı yaratan ve ona ihtiyacı olan bilgiyi veren Allah’ın (cc) varlığını gösterir.

3.3. Arı çiçekten besin alır, çiçek de arı sayesinde meyve ve tohum oluşturur; ikisi birbirine uygun yaratılmıştır. Hadiste her canlının yaratıcısının yalnızca Allah olduğu bildiriliyor. Arıyı da çiçeği de yaratan aynıdır. Bu uyum, Allah’ın (cc) bir ve tek olduğunu gösterir; bu inanç tevhittir.

Yanlış cevap: Arıların bu işleri zamanla tesadüfen öğrendiğini ya da kendi kendilerine geliştirdiklerini söylemek; ayet ve hadisle ilişki kurmadan yalnızca arıların özelliklerini sıralamak; arıyı ve çiçeği farklı yaratıcıların yarattığını ileri sürmek; görselde ve metinde olmayan, gerçekle bağdaşmayan bilgiler yazmak puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap:

• 4.1 (12 puan): Her doğru cevap 2 puandır (2+2+2+2+2+2): a) Rahman, b) Kadir, c) Semi, ç) Alîm, d) Basir, e) Rahîm. İsmin yazımındaki küçük hatalar (ör. Rahim, Alim, Basîr, Semî) puanı düşürmez.
• 4.2 (4 puan): İnsanın görmek için göze, işitmek için kulağa ihtiyaç duyduğunu ve bu duyuların sınırlı olduğunu (karanlıkta ancak sınırlı şeyleri görebildiğini, çok düşük ya da çok yüksek frekanslı bazı sesleri duyamadığını) belirtme (2 puan). Allah’ın (cc) görmek ve işitmek için göze ve kulağa ihtiyacı olmadığını, gizli açık her şeyi gördüğünü ve her sesi işittiğini, yani görmesinin ve işitmesinin sınırsız olduğunu belirtme (2 puan).

Örnek doğru cevap:

4.1. a) Rahman, b) Kadir, c) Semi, ç) Alîm, d) Basir, e) Rahîm

4.2. İnsan görmek için göze, duymak için kulağa ihtiyaç duyar. Üstelik karanlıkta her şeyi göremez, bazı sesleri de duyamaz; yani görmesi ve işitmesi sınırlıdır. Allah’ın (cc) ise görmek ve işitmek için hiçbir şeye ihtiyacı yoktur. O, gizli açık her şeyi görür ve her sesi işitir.

Yanlış cevap: a durumuna Rahîm, e durumuna Rahman yazmak gibi iki ismin anlamını karıştıran cevaplar; bir durum için birden fazla isim yazmak (yalnızca ilk yazılan isim değerlendirilir); insanın da Allah (cc) gibi her şeyi görüp işitebileceğini söylemek ya da Allah’ı (cc) göz ve kulak sahibi bir varlık gibi düşünmek puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap: Her kart için üç ölçüt değerlendirilir: duruma uygun bir isim seçme (2 puan), dua cümlesinde ismi anlamına uygun kullanma (2 puan), seçilen ismin duruma uygunluğunu açıklama (1 puan). Gerekçesi doğru açıklanan farklı isimler de kabul edilir.

• 5.1 (5 puan): 1. Kart için en uygun isimler Kadir (her şeye gücü yeten; zor görünen işleri kolaylaştırmaya gücü yeten) ve Alîm’dir (çalışmamızı, kalbimizden geçeni bilen). Semi (duayı işiten) ya da Rahman (merhamet eden) isimleri de gerekçesiyle kullanılmışsa kabul edilir.
• 5.2 (5 puan): 2. Kart için en uygun isimler Semi (dualarımızı işiten) ve Rahman’dır (bütün varlıklara şefkat gösteren, merhamet eden). Alîm (kalbimizden geçeni bilen) ya da Kadir (kırgınlıkları gidermeye gücü yeten) isimleri de gerekçesiyle kullanılmışsa kabul edilir.
• 5.3 (5 puan): 3. Kart için en uygun isim Rahîm’dir (hatasını fark edip tövbe edenleri bağışlayan, kullarını koruyup esirgeyen). Rahman (merhameti sonsuz olan) ya da Semi (tövbesini işiten) isimleri de gerekçesiyle kullanılmışsa kabul edilir.

Örnek doğru cevap:

5.1. “Ya Kadir, senin için imkânsız yoktur. Sınavda heyecanımı yatıştır, çalıştıklarımı hatırlamamı kolaylaştır.” Kadir ismini seçtim çünkü Allah’ın (cc) her şeye gücü yeter; Ali’nin zorlandığı işi kolaylaştırmaya da gücü yeter.

5.2. “Ya Semi, sessizce ettiğim duaları da işitirsin. Arkadaşımla aramızdaki kırgınlığı gider, bizi yeniden barıştır.” Semi ismini seçtim çünkü Allah (cc) her duayı işitir; Zeynep’in içinden geçirdiği barışma isteğini de işitir.

5.3. “Ya Rahîm, yaptığım yanlıştan pişmanım. Beni bağışla, bana merhamet et.” Rahîm ismini seçtim çünkü Allah (cc) hatasını fark edip tövbe eden kullarını bağışlar ve esirger.

Yanlış cevap: Duruma uymayan ve gerekçesi açıklanamayan isimler kullanmak (ör. 3. Kart için gerekçesiz “Ya Basir”); ismi anlamıyla bağdaşmayan bir cümlede kullanmak (ör. “Ya Semi, her şeye gücün yeter.”); dua cümlesi yazmadan yalnızca isim yazmak (yalnızca isim seçimi ölçütünden puan alır); Allah’tan (cc) başka bir varlığa dua edilen cümleler yazmak puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap: 6.1-6.4 maddelerinde her soru için ayetin okunuşu 2 puan, anlamı 2 puandır. Okunuştaki küçük yazım farkları ve anlamı bozmayan ifade farkları puanı düşürmez. Doğru ayet seçilip yalnızca okunuşu ya da yalnızca anlamı yazılmışsa 2 puan verilir.

• 6.1 (4 puan): 3. ayet. Okunuşu: Lem yelid ve lem yûled. Anlamı: O, doğurmamış ve doğmamıştır.
• 6.2 (4 puan): 2. ayet. Okunuşu: Allâhüssamed. Anlamı: Allah Samed’dir. (Hiçbir şeye muhtaç olmayandır.)
• 6.3 (4 puan): 4. ayet. Okunuşu: Ve lem yeküllehû küfüven ehad. Anlamı: O’nun hiçbir dengi (eşi, benzeri) yoktur.
• 6.4 (4 puan): 1. ayet. Okunuşu: Kul hüvallâhü ehad. Anlamı: De ki: “O, Allah’tır, tektir.”
• 6.5 (4 puan): Surenin Allah’ın (cc) bir ve tek olduğunu, yani tevhidi anlattığını belirtme (2 puan). Allah’ın (cc) hiçbir şeye muhtaç olmadığını ve hiçbir varlığa benzemediğini, eşi ve benzeri olmadığını belirtme (2 puan).

Örnek doğru cevap:

6.1. Lem yelid ve lem yûled: O, doğurmamış ve doğmamıştır.

6.2. Allâhüssamed: Allah Samed’dir. (Hiçbir şeye muhtaç olmayandır.)

6.3. Ve lem yeküllehû küfüven ehad: O’nun hiçbir dengi (eşi, benzeri) yoktur.

6.4. Kul hüvallâhü ehad: De ki: “O, Allah’tır, tektir.”

6.5. Allah (cc) bir ve tektir. O hiçbir şeye muhtaç değildir; hiçbir varlık O’na benzemez ve O’na denk olamaz.

Yanlış cevap: Soruyla ilgisi olmayan ayeti yazmak (ör. 1. soru için “Allâhüssamed”); ayetin anlamını değiştiren ifadeler kullanmak (ör. “Allah’ın bir benzeri vardır.”); ana mesaj olarak sureyle ilgisi olmayan genel cümleler yazmak puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.