2026-2027
Aşağıdaki metni okuyunuz.
Yaz tatilinin ilk haftasında dedemin marangoz atölyesine gitmeye başladım. İlk gün elime rendeyi alıp tahtayı düzeltmeye çalıştım ama yüzeyini çizik çizik ettim. Dedem gülümseyerek “Herkes başta acemidir. Ustalık zamanla gelir.” dedi. Sonra tahtanın üzerine eğildi, rendeyi hiç acele etmeden ileri itti. Yere kıvrım kıvrım talaşlar döküldü, tahta ayna gibi pürüzsüz oldu. Dedemin bu hünerine hayran kaldım. Onun gibi olabilmek için günlerce aynı hareketi tekrarladım. Ellerim yoruldu, bazen sıkıldım ama vazgeçmedim. Dedem sebatımı fark edince bana küçük bir kalemlik yapma görevi verdi. Haftanın sonunda yaptığım kalemliği çalışma masama koydum. Kusurları vardı ama benim ilk eserimdi.
(Bu metin soru için hazırlanmıştır.)
1.1. Altı çizili kelimelerin anlamını tahmin etmenize yardım eden birer ipucunu (kelime ya da kelime grubu) metinden bulup tablonun “Metindeki ipucu” sütununa yazınız. (6 puan)
1.2. Bulduğunuz ipuçlarından yararlanarak altı çizili kelimelerin metindeki anlamlarına ilişkin tahminlerinizi tablonun “Tahminim” sütununa yazınız. (9 puan)
| Kelime | Metindeki ipucu | Tahminim |
|---|---|---|
| acemi | ||
| hüner | ||
| sebat |
Okulunuzun okuma kulübü, kütüphane panosuna aşağıdaki afişi asmıştır. Afişi inceleyerek soruları afişte verilen bilgilerden hareketle cevaplayınız.
2.1. Şenliğe katılmak isteyen bir öğrencinin izlemesi gereken adımları sırasıyla yazınız. (6 puan)
2.2. Şenliğe hangi yayınların getirilemeyeceğini yazınız. (3 puan)
2.3. Şenlik sonunda kalan kitaplara ne yapılacağını yazınız. (3 puan)
2.4. Afişte okurlara iletilmek istenen mesajı yazınız. (3 puan)
Aşağıdaki metni okuyunuz ve zaman çizelgesini inceleyiniz.
ZAMANI DİLİMLERE AYIRMAK: POMODORO TEKNİĞİ
Ödevinin başına oturduktan birkaç dakika sonra telefonuna uzanan, dikkati kolayca dağılan biri misin? O hâlde Pomodoro tekniği tam sana göre! Pomodoro tekniği, çalışma süresini kısa ve odaklı bölümlere ayırarak verimli çalışmayı amaçlayan bir zaman yönetimi yöntemidir. Bu yöntemi İtalyan Francesco Cirillo (Françesko Çirillo) üniversite öğrencisiyken geliştirmiştir. Teknik, adını Cirillo’nun kullandığı domates biçimindeki mutfak saatinden alır; “pomodoro” İtalyancada “domates” demektir.
Tekniği uygulamak oldukça kolaydır. Önce yapacağın işi belirlersin. Sonra saatini 25 dakikaya kurar, süre bitene kadar yalnızca o işe odaklanırsın. Süre dolunca 5 dakika mola verirsin. Her 25 dakikalık çalışma bölümüne “bir pomodoro” denir. Dört pomodoro tamamladığında 15-30 dakikalık uzun bir mola verirsin.
Bu yöntemin en büyük faydası, büyük işleri küçük ve kolayca başa çıkılabilecek parçalara bölmesidir. Unutma, zamanını sen yönetmezsen zaman seni yönetir!
(Bu metin soru için hazırlanmıştır.)
3.1. Metne göre Pomodoro tekniği nedir? (4 puan)
3.2. Tekniğin adını nereden aldığını yazınız. (3 puan)
3.3. Metindeki bilgilerden yararlanarak zaman çizelgesinde boş bırakılan A ve B bölümlerinde ne yapılacağını ve bu bölümlerin ne kadar süreceğini yazınız. (6 puan)
3.4. Metne göre bu yöntemin en büyük faydası nedir? (3 puan)
3.5. Metnin sonunda okura verilen öğüdü yazınız. (2 puan)
Aşağıdaki metni okuyunuz. Metinden hareketle “emek” kelimesi için hazırlanan kelime ağını tamamlayınız.
Geçen bahar sınıfça okul bahçesinin bir köşesinde küçük bir bostan kurduk. Önce toprağı taşlardan tek tek ayıkladık. Sonra kazıp yumuşattık, fideleri dikip suladık. Toprağı kazarken hepimiz ter döktük. Haftalar boyunca nöbetleşe sulama yaptık, yabani otları temizledik. Mayıs ayının sonunda ilk marulları topladığımızda sevincimiz görülmeye değerdi. Öğretmenimiz marullarla bir salata hazırladı ve şöyle dedi: “Bu salata hepinizin çabasıyla hazırlandı. Atalarımız boşuna ‘Emek olmadan yemek olmaz.’ dememiş.” O gün yediğim salatanın tadını hâlâ unutamıyorum.
(Bu metin soru için hazırlanmıştır.)
4.1. A kutusuna, metinde “emek” kelimesine yakın anlamda kullanılan bir kelimeyi yazınız. (3 puan)
4.2. B kutusuna, metinde geçen ve “emek” kavramıyla ilgili olan deyimi ve bu deyimin metindeki anlamını yazınız. (4 puan)
4.3. C kutusuna, metinde geçen atasözünü ve bu atasözünün anlamını yazınız. (5 puan)
4.4. Ç kutusuna, metinden “emek” kavramıyla aynı kavram alanında yer alan üç kelime ya da kelime grubu yazınız. A, B ve C kutularına yazdıklarınızı tekrar etmeyiniz. (3 puan)
Okul gazetesinin “Sağlıklı Yaşam” köşesi için yazı hazırlayan Elif, yazısını planlamak amacıyla aşağıdaki şemayı oluşturmuştur.
5.1. Elif’in bu plana göre yazacağı paragrafın türünü yazınız. Bu türü seçmenizin nedenini şemadan hareketle açıklayınız. (5 puan)
5.2. Şemadaki bilgileri kullanarak Elif’in yazısı için bir paragraf yazınız. Paragrafınızda aşağıdakilere dikkat ediniz. (20 puan)
- Şemadaki her halkayı sırasıyla ve aralarındaki sebep-sonuç ilişkisini göstererek anlatınız.
- Sebep-sonuç bildiren en az üç farklı bağlantı ifadesi (bu yüzden, çünkü, bu nedenle, dolayısıyla, böylece, -dığı için vb.) kullanınız ve bunların altını çiziniz.
- Okuru konuya hazırlayan bir giriş cümlesi yazınız; paragrafınızı okura bir öneriyle bitiriniz.
- En az altı cümle yazınız.
Aşağıdaki maddeleri yazım ve noktalama kurallarına uygun olarak cevaplayınız.
6.1. Noktalı virgülün aşağıda verilen görevlerine uygun birer cümle yazınız. (6 puan)
- a) Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırma
- b) İkiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneyi ayırma
6.2. Aşağıdaki metinde yazımı yanlış olan üç kelime ya da kelime grubu vardır. Bunları bulup doğru yazınız. (6 puan)
Okul gezisinde yem yeşil bir vadiye gittik. Kuşlar ağaçların arasında cıvıl-cıvıl ötüyordu. Çantalarımızdaki ufak, tefek eşyaları çimenlerin üzerine bırakıp dereye doğru yürüdük.
(Bu metin soru için hazırlanmıştır.)
| SORU NO | ÖĞRENME ÇIKTISI | BECERİLER |
|---|---|---|
| 1 | T.O.7.4. Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme | TAB2. Okuma; KB2.12. Mevcut Bilgiye/Veriye Dayalı Tahmin Etme; KB2.4. Çözümleme |
| 2 | T.O.7.5. Metnin yüzey anlamını belirleyebilme | TAB2. Okuma; KB1. Temel Beceriler; KB2.4. Çözümleme |
| 3 | T.O.7.5. Metnin yüzey anlamını belirleyebilme | TAB2. Okuma; KB1. Temel Beceriler; KB2.4. Çözümleme |
| 4 | T.O.7.21. Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme | TAB2. Okuma; KB2.4. Çözümleme; KB2.5. Sınıflandırma |
| 5 | T.Y.7.3. Yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme | TAB4. Yazma; KB2.13. Yapılandırma; KB2.4. Çözümleme |
| 6 | T.Y.7.21. Yazım kuralları ve noktalama işaretlerini uygulayabilme | TAB4. Yazma; KB1. Temel Beceriler; KB2.4. Çözümleme |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | TOPLAM |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 15 | 15 | 18 | 15 | 25 | 12 | 100 |
Doğru cevap:
1.1. Her kelime için metinden anlama ulaştıran uygun bir ipucunun yazılması 2 puandır (3 × 2 = 6 puan):
- acemi: “… ama yüzeyini çizik çizik ettim.”, “Herkes başta acemidir.” ya da “Ustalık zamanla gelir.” ifadelerinden biri (2 puan)
- hüner: “rendeyi hiç acele etmeden ileri itti”, “tahta ayna gibi pürüzsüz oldu” ya da “hayran kaldım” ifadelerinden biri (2 puan)
- sebat: “günlerce aynı hareketi tekrarladım” ya da “Ellerim yoruldu, bazen sıkıldım ama vazgeçmedim.” ifadelerinden biri (2 puan)
1.2. Her kelime için metindeki anlama uygun tahmin 3 puandır (3 × 3 = 9 puan):
- acemi: bir işe yeni başlamış, o işte deneyimi olmayan, eli işe alışmamış (TDK Güncel Türkçe Sözlük: “İşinde, mesleğinde yeni olan, deneyimi olmayan”) (3 puan)
- hüner: ustalık, beceri, beceriklilik (TDK: “Beceri isteyen ustalık, beceriklilik”) (3 puan)
- sebat: kararlılık, bir işi vazgeçmeden sonuna kadar sürdürme (TDK: “Bir işi sonuna değin sürdürme; direşme”) (3 puan)
Anlamı tam karşılamayan ama doğru yönde olan tahminlere (ör. hüner için “yetenek”, sebat için “çalışkanlık”, acemi için “bilmeyen”) 2 puan verilir.
Örnek doğru cevap:
| Kelime | Metindeki ipucu | Tahminim |
|---|---|---|
| acemi | “Herkes başta acemidir. Ustalık zamanla gelir.” | Bir işi yeni öğrenen, o işte deneyimi olmayan |
| hüner | “Rendeyi hiç acele etmeden ileri itti … tahta ayna gibi pürüzsüz oldu.” | Ustalık, beceri |
| sebat | “Ellerim yoruldu, bazen sıkıldım ama vazgeçmedim.” | Vazgeçmeden, kararlılıkla devam etme |
Yanlış cevap: Kelimenin anlamıyla ilgisi olmayan ipuçları (ör. acemi için “çalışma masama koydum”), metindeki anlamla bağdaşmayan tahminler (ör. acemi için “usta”, hüner için “korku”, sebat için “sepet”) ve kelimeyi yalnızca tekrar eden cevaplar puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.
Doğru cevap:
2.1. Adımların doğru sırayla yazılması (3 × 2 = 6 puan): 1. Okuduğu kitapları şenliğe getirir (2 puan). 2. Getirdiği her kitap için bir “takas kartı” alır (2 puan). 3. Takas kartını istediği bir kitapla değiştirir (2 puan). Adımlar doğru ama sırası karışık yazılmışsa toplam 4 puan verilir.
2.2. Ders kitabı, test kitabı ve dergi getirilemez (3 puan). Bunlardan ikisini yazan öğrenciye 2 puan, birini yazan öğrenciye 1 puan verilir.
2.3. Şenlik sonunda kalan kitaplar köy okullarının kütüphanelerine gönderilecektir (3 puan). Yalnızca “Başka okullara gönderilecek.” diyen öğrenciye 2 puan verilir.
2.4. Okunmuş bir kitap rafta bekletilmemeli, onu okuyacak yeni birine ulaştırılmalıdır (“Okuduğun kitap rafta beklemesin, yeni okuruna ulaşsın!”) (3 puan). Mesajı kitap paylaşmanın önemi biçiminde ifade eden cevaplar da doğru kabul edilir.
Örnek doğru cevap:
2.1. Önce okuduğu kitapları getirir, sonra her kitap için bir takas kartı alır, en son da bu kartı istediği bir kitapla değiştirir.
2.2. Ders kitabı, test kitabı ve dergi getirilemez.
2.3. Köy okullarının kütüphanelerine gönderilecektir.
2.4. Okuduğumuz kitapları rafta bekletmeyip başkalarının da okuması için paylaşmalıyız.
Yanlış cevap: Afişte yer almayan bilgiler (ör. “Kitaplar satılacak.”, “Kitaplar kütüphanede kalacak.”), tarih, saat ya da yer bilgisinin adım olarak yazılması ve afişle ilgisiz mesajlar puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.
Doğru cevap:
3.1. Çalışma süresini kısa ve odaklı bölümlere ayırarak verimli çalışmayı amaçlayan bir zaman yönetimi yöntemidir (4 puan). “Zaman yönetimi yöntemi” ifadesini ve “çalışma süresini kısa, odaklı bölümlere ayırma” bilgisini içeren cevaplar tam puan alır; bu iki bilgiden yalnızca birini içeren cevaplara 2 puan verilir.
3.2. Tekniğin adı, Cirillo’nun kullandığı domates biçimindeki mutfak saatinden gelir; “pomodoro” İtalyancada “domates” demektir (3 puan). Yalnızca “İtalyanca domates demektir.” diyen öğrenciye 2 puan verilir.
3.3. A: 5 dakikalık (kısa) mola verilir (3 puan; etkinlik 2, süre 1). B: Dört pomodoro tamamlandığı için 15-30 dakikalık uzun mola verilir (3 puan; etkinlik 2, süre 1).
3.4. Büyük işleri küçük ve kolayca başa çıkılabilecek parçalara bölmesidir (3 puan).
3.5. “Zamanını sen yönetmezsen zaman seni yönetir!” Zamanımızı planlayarak biz yönetmeliyiz (2 puan).
Örnek doğru cevap:
3.1. Pomodoro tekniği, çalışma süresini kısa ve odaklı bölümlere ayırarak verimli çalışmayı sağlayan bir zaman yönetimi yöntemidir.
3.2. Adını Cirillo’nun kullandığı domates biçimindeki mutfak saatinden alır. Pomodoro İtalyancada domates demektir.
3.3. A bölümünde 5 dakika mola verilir. B bölümünde ise dört pomodoro bittiği için 15-30 dakikalık uzun bir mola verilir.
3.4. Büyük işleri küçük ve başa çıkılabilir parçalara bölmesidir.
3.5. Zamanımızı biz yönetmeliyiz; yönetmezsek zaman bizi yönetir.
Yanlış cevap: Pomodoro tekniğini “domates yetiştirme yöntemi” ya da “telefon uygulaması” olarak tanımlamak; A için 25 dakika çalışma ya da uzun mola, B için 5 dakikalık mola yazmak; metinde yer almayan faydalar (ör. “Daha çok uyumamızı sağlar.”) yazmak yanlış kabul edilir. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.
Doğru cevap:
4.1. A: çaba (3 puan). TDK Güncel Türkçe Sözlük’te “emek”, “Bir işin yapılması için harcanan beden ve kafa gücü; alın teri”; “çaba”, “Herhangi bir işi yapmak için ortaya konan güç, zorlu, sürekli çalışma; gayret” olarak tanımlanır. Metinde geçmeyen ancak doğru olan yakın anlamlı kelimelere (gayret, zahmet, alın teri) 2 puan verilir.
4.2. B: ter dökmek (2 puan); metindeki anlamı “bir iş yapmak için zahmet çekmek, emek vermek; çok çalışıp yorulmak” (2 puan). Anlam olarak yalnız deyimin gerçek anlamını (“çok terlemek”) yazan öğrenciye anlam ölçütünden 1 puan verilir.
4.3. C: “Emek olmadan yemek olmaz.” (2 puan); anlamı “Yaşayabilmek, bir şeye sahip olabilmek için çalışmak gerekir; çalışmadan, emek vermeden bir şey elde edilemez.” (3 puan). Anlamı eksik ama doğru yönde açıklayan cevaplara (ör. “Çalışmak gerekir.”) 2 puan verilir.
4.4. Ç: Metinde emeğe, çalışmaya ilişkin her uygun kelime ya da kelime grubu 1 puandır (3 × 1 = 3 puan): ayıklamak, kazmak, yumuşatmak, (fide) dikmek, sulamak, (yabani otları) temizlemek, nöbetleşe çalışmak, toplamak (hasat etmek), hazırlamak. A, B ve C kutularına yazılanların (çaba, ter dökmek, emek) tekrarı puan almaz.
Örnek doğru cevap:
A: çaba. B: ter dökmek – bir iş için çok çalışmak, zahmet çekmek. C: Emek olmadan yemek olmaz. – Bir şeye sahip olmak için çalışmak gerekir. Ç: ayıklamak, kazmak, sulamak.
Yanlış cevap: A için “sevinç”, “salata” gibi emekle anlam ilgisi olmayan kelimeler; B için “görülmeye değer” gibi deyim olmayan ifadeler ya da deyimin yanlış açıklanması (ör. “ter dökmek: hasta olmak”); C için atasözünün yanlış açıklanması (ör. “Yemek yapmak zordur.”); Ç için “marul, bahar, okul” gibi emek kavramıyla ilgisi olmayan kelimeler puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.
Doğru cevap:
5.1. Sebep-sonuç paragrafı (2 puan). Gerekçe: Şemada her durum bir sonraki durumun sebebidir; olaylar birbirine sebep-sonuç zinciriyle bağlanmıştır (bir sebebin sonucu, bir sonrakinin sebebi olmuştur) (3 puan). “Bilgilendirici paragraf” yazıp sebep-sonuç ilişkisini gerekçe olarak açıklayan öğrenciye 3 puan verilir.
5.2. Paragraf aşağıdaki ölçütlere göre puanlanır (20 puan).
| Ölçüt | Puan | Açıklama |
|---|---|---|
| Şemanın halkaları | 8 | Dört halkanın her biri doğru sırada ve bir öncekinin sonucu olarak anlatılmıştır; her halka 2 puan. Sırası karışık ya da sebep-sonuç bağı kurulmadan sıralanmış halkalar 1’er puan alır. |
| Bağlantı ifadeleri | 6 | Sebep-sonuç bildiren üç farklı bağlantı ifadesi işlevine uygun kullanılmıştır; her ifade 2 puan. Aynı ifadenin tekrarı bir kez sayılır. |
| Giriş cümlesi | 2 | Okuru konuya hazırlayan bir giriş cümlesi vardır. |
| Sonuç ve öneri | 2 | Paragraf, okura yönelik uygun bir öneriyle (ör. ekranı yatmadan önce bırakmak, düzenli uyumak) bitmiştir. |
| Anlatım, yazım ve noktalama | 2 | En az altı cümle vardır; anlatım açık ve akıcıdır, yazım ve noktalama hataları anlamı bozmamıştır (2). Birkaç hata ya da altıdan az cümle vardır (1). |
Örnek doğru cevap:
5.1. Sebep-sonuç paragrafı yazmalıdır çünkü şemadaki her durum bir sonraki durumun sebebidir; geç saate kadar telefonda oyun oynamak geç uyumaya, geç uyumak yorgun uyanmaya, yorgun uyanmak da derste dikkatin dağılmasına yol açıyor.
5.2. Uyku, gün boyunca dinç ve dikkatli olmamızın en önemli şartlarından biridir. Bazı öğrenciler gece geç saatlere kadar telefonda oyun oynar. Oyun bitmek bilmediği için bu öğrenciler geç saatte uyur. Uykularını alamadıkları için sabah yorgun ve uykulu uyanırlar. Bu yüzden okula isteksiz gelir, derste dikkatlerini toplayamazlar. Dolayısıyla öğretmenlerinin anlattıklarını kaçırır, derslerinde geri kalırlar. Siz de güne dinç başlamak istiyorsanız telefonunuzu yatmadan en az bir saat önce bırakın ve her gece aynı saatte uyuyun. (Altı çizilecek ifadeler: -dığı için, -dıkları için, bu yüzden, dolayısıyla) (8 + 6 + 2 + 2 + 2 = 20 puan)
Yanlış cevap: 5.1 için “öyküleyici paragraf”, “betimleyici paragraf” gibi plana uymayan türler; 5.2 için şemadaki halkaları sebep-sonuç bağı kurmadan madde madde sıralayan, şemayla ilgisi olmayan ya da yalnızca bir anı anlatan metinler ilgili ölçütlerden puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.
Doğru cevap:
6.1. Her göreve uygun, doğru noktalanmış ve anlamlı bir cümle 3 puandır (2 × 3 = 6 puan). Cümle göreve uygun ama noktalı virgül yanlış yere konmuşsa 1 puan verilir.
- a) Sıralı cümlelerin ögeleri arasında virgül olmalı ve cümleler noktalı virgülle ayrılmalıdır. Örnek: “Sabah erken kalktım, kahvaltımı yaptım; çantamı alıp okula gittim.”
- b) Özneden sonra noktalı virgül konmalı, ardından virgülle ayrılmış en az üç eş değer öge gelmelidir. Örnek: “Annem; elma, armut ve ayva reçeli yaptı.”
6.2. Her kelimenin bulunup doğru yazılması 2 puandır (3 × 2 = 6 puan):
- “yem yeşil” → “yemyeşil” (Pekiştirmeli kelimeler bitişik yazılır.) (2 puan)
- “cıvıl-cıvıl” → “cıvıl cıvıl” (İkilemeler ayrı yazılır, aralarına kısa çizgi konmaz.) (2 puan)
- “ufak, tefek” → “ufak tefek” (İkilemelerin arasına virgül konmaz.) (2 puan)
Örnek doğru cevap:
6.1. a) Kardeşim odasını topladı, kitaplarını dizdi; sonra parka gitti. b) Öğretmenimiz; defterlerimizi, kitaplarımızı ve ödevlerimizi kontrol etti.
6.2. yemyeşil, cıvıl cıvıl, ufak tefek
Yanlış cevap: 6.1. maddede noktalı virgülün hiç kullanılmadığı, özneden sonra virgülle ayrılmış eş değer ögelerin bulunmadığı ya da sıralı cümlelerin ögeleri arasında virgül olmadığı cümleler puan almaz. 6.2. maddede doğru yazılmış kelimelerin (ör. “gezisinde”, “çimenlerin”) yanlış diye gösterilmesi ve “yem-yeşil”, “cıvılcıvıl”, “ufaktefek” gibi düzeltmeler puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.