2026-2027
Ekim ayının ilk cumartesisiydi. Dedemle bağdaki son üzümleri toplamaya gidecektik. Dedem, eşeğimiz Pamuk'un sırtına heybesini yerleştirdi. Heybenin bir gözüne ekmekle peyniri, öbür gözüne de su şişelerini koydu. Köyden çıkınca geniş yolu bıraktık; otların arasında, ancak tek kişinin yürüyebileceği daracık bir patikaya saptık. Patika kıvrıla kıvrıla tepeye tırmanıyordu. Yarı yola gelince dedem durdu ve tepenin güneşe bakan yanını gösterdi: "İşte bağımız, şu yamaçta. Tepenin bu yüzü bütün gün güneş alır, üzümlerimiz de bu yüzden bal gibi tatlı olur." dedi.
(Bu metin soru için hazırlanmıştır.)

Metinde koyu yazılmış kelimelerin anlamlarını metindeki ipuçlarından ve görselden yararlanarak tahmin ediniz. Tahmininize yardımcı olan ipucunu ve tahmin ettiğiniz anlamı tabloya yazınız. (15 puan)
| Kelime | Metindeki ipucu | Tahmin ettiğim anlam |
|---|---|---|
| heybe | |
|
| patika | |
|
| yamaç | |
|
OKULUMUZDA KELİME HAZİNESİ SERGİSİ
Okulumuzda 26 Eylül Türk Dil Bayramı bu yıl farklı bir etkinlikle kutlandı. 6-A sınıfı öğrencileri, Türkçe öğretmenleri Selma Hanım'ın rehberliğinde okul kütüphanesinde "Kelime Hazinesi" adlı bir sergi hazırladı. Öğrenciler bir hafta boyunca aile büyüklerinden duydukları ama günümüzde az kullanılan kelimeleri topladı. Her kelimeyi renkli bir kartın ön yüzüne yazdılar. Kartın arka yüzüne ise kelimenin anlamını ve bu kelimeyi kimden öğrendiklerini not ettiler. Sergiyi gezen öğrenciler önce kelimenin anlamını tahmin etti, sonra kartı çevirip tahminlerini kontrol etti. Gün sonunda en çok ilgi gören kelime, Defne'nin dedesinden öğrendiği "kuşluk" oldu.
(Bu metin soru için hazırlanmıştır.)

2.1. Metnin konusunu yazınız. (5 puan)
2.2. Metinden hareketle tabloyu doldurunuz. (6 puan)
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Sergiyi kimler hazırladı? | |
| Sergi nerede açıldı? | |
| Sergi hangi gün nedeniyle düzenlendi? |
2.3. Öğrenciler sergideki kelimeleri nasıl topladı? Metinden hareketle yazınız. (4 puan)
BİLMECE GECESİ
Kasım ayının soğuk bir akşamıydı. Elektrikler kesilince Deniz ile küçük kardeşi Can, mum ışığında ne yapacaklarını bilemeden oturuyorlardı. Onların sıkıldığını gören babaanneleri, çocukları sobanın yanına çağırdı: "Gelin bakalım, size kendi çocukluğumun oyununu öğreteyim." dedi. Babaanne, köyünde uzun kış gecelerinde komşuların bir evde toplandığını ve sırayla bilmece sorduğunu anlattı. Sonra ilk bilmeceyi sordu: "Ufacık mermer taşı, içinde beyler aşı." Can hemen "Taş!" diye bağırdı. Deniz biraz düşündükten sonra "Yumurta!" dedi ve bilmeceyi bildi. Az sonra elektrikler geldi ama kimse televizyonu açmak istemedi. O gece babaanne, torunlarına on bilmece daha sordu. Ertesi gün Deniz, sınıf panosunda bir "Bilmece Köşesi" hazırladı.
(Bu metin soru için hazırlanmıştır.)

3.1. Metindeki olayların nerede ve ne zaman geçtiğini yazınız. (5 puan)
3.2. Babaanneye göre bilmece oyunu, onun çocukluğunda köyde nasıl oynanırdı? Metinden hareketle yazınız. (5 puan)
3.3. Elektrikler geldikten sonra ve ertesi gün neler olduğunu metinden hareketle yazınız. (5 puan)
Pazartesi sabahı sınıfa girdiğimizde gözlerimize inanamadık. Hafta sonu yağan yağmur, açık kalan pencereden içeri girmiş; panodaki resimlerimiz ıslanıp buruşmuştu. Hepimizin keyfi kaçmıştı. Öğretmenimiz, "Üzülmeyin çocuklar, birlikte çalışırsak panoyu yeniden süsleriz." dedi. Hemen kolları sıvadık. Islanan resimleri tek tek kuruttuk, yenilerini çizdik. Kimimiz boyadı, kimimiz kesip yapıştırdı. Akşama doğru pano eskisinden de güzel olmuştu. Okuldan neşe içinde ayrıldık. O gün "Birlikten kuvvet doğar." sözünün ne kadar doğru olduğunu bir kez daha anladık.
(Bu metin soru için hazırlanmıştır.)

4.1. Metinde geçen iki deyimi bulunuz ve bu deyimlerin metindeki anlamlarını yazınız. (6 puan)
4.2. Metinde geçen "neşe" ve "güzel" kelimelerinin birer eş ya da yakın anlamlısını ve birer zıt anlamlısını tabloya yazınız. (4 puan)
| Kelime | Eş ya da yakın anlamlısı | Zıt anlamlısı |
|---|---|---|
| neşe | |
|
| güzel | |
|
4.3. Metinde geçen ikilemeyi bulunuz. Bu ikilemeyi metindekinden farklı bir cümlede kullanınız. (5 puan)
Okulunuzda 11 Kasım Millî Ağaçlandırma Günü için bir fidan dikme etkinliği düzenlendiğini ve sizin de bu etkinliğe katıldığınızı düşününüz.

Görseldeki etkinliği anlatan, en az altı cümlelik bir anı yazınız. Yazınızda söz varlığı havuzundan en az bir deyimi, bir ikilemeyi ve bir atasözünü anlamına uygun biçimde kullanınız. Kullandığınız deyimin, ikilemenin ve atasözünün altını çiziniz. (20 puan)
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………
6-B sınıfındaki kitap kulübü öğrencileri, toplantıdan önce sınıf grubunda mesajlaşmıştır. Mesajların her birinde bir yazım yanlışı yapılmıştır.

6.1. Her mesajdaki yazım yanlışını bulunuz ve doğru yazılışını tabloya yazınız. (10 puan)
| Mesaj | Yanlış yazılan söz | Doğru yazılışı |
|---|---|---|
| 1 | |
|
| 2 | |
|
| 3 | |
|
| 4 | |
|
| 5 | |
|
6.2. Aşağıdaki cümlelerde virgül kullanılmamıştır. Virgülü uygun yere koyarak cümleleri yeniden yazınız ve virgülün bu cümlelerdeki görevini belirtiniz. (10 puan)
- Evet bu kitabı herkese öneririm.
- Kitabın sonunu sakın kimseye anlatmayın dedi.
| SORU NO | ÖĞRENME ÇIKTISI | BECERİLER |
|---|---|---|
| 1 | T.O.6.5. Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme | TAB2. Okuma; KB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin Etme |
| 2 | T.O.6.6. Metnin yüzey anlamını belirleyebilme | TAB2. Okuma; KB2.4. Çözümleme |
| 3 | T.O.6.6. Metnin yüzey anlamını belirleyebilme | TAB2. Okuma; KB2.4. Çözümleme |
| 4 | T.O.6.21. Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme | TAB2. Okuma; KB2.4. Çözümleme; KB2.5. Sınıflandırma |
| 5 | T.Y.6.18. Yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme | TAB4. Yazma |
| 6 | T.Y.6.21. Yazım kuralları ve noktalama işaretlerini uygulayabilme | TAB4. Yazma; KB2.17. Değerlendirme |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | TOPLAM |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 15 | 15 | 15 | 15 | 20 | 20 | 100 |
Doğru cevap: Her kelime 5 puandır: kelimenin anlamını sezdiren uygun ipucunu metinden (ya da görselden) yazma 2 puan, kelimenin anlamını bağlama uygun tahmin etme 3 puan (3 × 5 = 15 puan). İpucu metindeki ifadenin aynısı ya da öğrencinin kendi cümlesiyle yazdığı karşılığı olabilir.
- heybe (5 puan): İpucu: "eşeğimiz Pamuk'un sırtına heybesini yerleştirdi", "Heybenin bir gözüne ekmekle peyniri, öbür gözüne de su şişelerini koydu." ya da görselde eşeğin sırtında iki yana sarkan torba (2 puan). Anlam: İçine eşya konan, hayvanın sırtına ya da omuza atılarak taşınan, iki gözlü (iki bölmeli) torba (3 puan). TDK Güncel Türkçe Sözlük: "At, eşek vb. binek hayvanlarının eyeri üzerine geçirilen veya omuzda taşınan, içine öteberi koymaya yarayan, kilim veya halıdan yapılmış iki gözlü torba." Yalnızca "çanta" ya da "torba" yazan cevaba anlam için 2 puan verilir.
- patika (5 puan): İpucu: "ancak tek kişinin yürüyebileceği daracık", "otların arasında", "kıvrıla kıvrıla tepeye tırmanıyordu" (2 puan). Anlam: Dar yol, insanların yürüyerek açtığı, araç geçmeyen toprak yol; keçi yolu (3 puan). TDK: "Engebeli yerlerden gelip geçenlerin ayak izlerinden oluşan, tekerlekli araç işlemeyen dar yol." Yalnızca "yol" yazan cevaba anlam için 1 puan verilir.
- yamaç (5 puan): İpucu: "tepenin güneşe bakan yanını gösterdi", "Tepenin bu yüzü" (2 puan). Anlam: Dağın ya da tepenin bir yanı, eğimli yüzü (3 puan). TDK: "Dağın veya tepenin herhangi bir yanı."
Örnek doğru cevap:
| Kelime | Metindeki ipucu | Tahmin ettiğim anlam |
|---|---|---|
| heybe | Dede heybeyi eşeğin sırtına yerleştirmiş, bir gözüne ekmekle peyniri, öbür gözüne suyu koymuş. | Hayvanın sırtına ya da omuza atılan, iki gözlü taşıma torbası |
| patika | "ancak tek kişinin yürüyebileceği daracık" | Dar, toprak yol; keçi yolu |
| yamaç | "tepenin güneşe bakan yanı", "Tepenin bu yüzü" | Tepenin ya da dağın bir yanı, eğimli yüzü |
Yanlış cevap: Kelimeye metinle uyuşmayan anlamlar vermek (ör. heybe için "sepet" ya da "eyer", patika için "cadde, otoyol", yamaç için "tepenin en yüksek yeri, zirve" ya da "vadi") ve ipucu olarak kelimeyle ilgisi olmayan cümleleri yazmak (ör. heybe için "Ekim ayının ilk cumartesisiydi.") puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.
Doğru cevap:
- 2.1 (5 puan): Bir okulda Türk Dil Bayramı için hazırlanan "Kelime Hazinesi" sergisi ya da öğrencilerin az kullanılan kelimeleri toplayarak hazırladığı sergi konusunu belirten cevaplar 5 puan alır. Yalnızca "Türk Dil Bayramı" ya da yalnızca "kelimeler" gibi konunun bir parçasını yazan cevaplara 2 puan verilir.
- 2.2 (6 puan): Her doğru satır 2 puandır. Sergiyi 6-A sınıfı öğrencileri (Türkçe öğretmenleri Selma Hanım'ın rehberliğinde) hazırladı (2 puan). Sergi okul kütüphanesinde açıldı (2 puan). Sergi 26 Eylül Türk Dil Bayramı nedeniyle düzenlendi (2 puan). Yalnızca "Selma Hanım" yazan cevaba ilk satır için 1 puan verilir.
- 2.3 (4 puan): Öğrencilerin bir hafta boyunca aile büyüklerinden duydukları, günümüzde az kullanılan kelimeleri topladıklarını yazma 4 puan. Kelimelerin aile büyüklerinden toplandığını belirtip "az kullanılan" ya da "bir hafta boyunca" bilgilerinden hiçbirine yer vermeyen cevaplara 2 puan verilir.
Örnek doğru cevap:
2.1. Metnin konusu, bir okulda 26 Eylül Türk Dil Bayramı için hazırlanan "Kelime Hazinesi" sergisidir.
2.2. Sergiyi 6-A sınıfı öğrencileri hazırladı. Sergi okul kütüphanesinde açıldı. Sergi 26 Eylül Türk Dil Bayramı nedeniyle düzenlendi.
2.3. Öğrenciler bir hafta boyunca aile büyüklerinden duydukları ama günümüzde az kullanılan kelimeleri topladı.
Yanlış cevap: Konuyu "kuşluk kelimesinin anlamı", "Defne ve dedesi" gibi metnin yalnızca bir ayrıntısıyla açıklamak; sergiyi "6-A sınıfının öğretmeni tek başına hazırladı" ya da serginin "sınıfta, okul bahçesinde" açıldığını yazmak; kelimelerin "sözlükten, genel ağdan" toplandığını söylemek metinle uyuşmadığı için puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.
Doğru cevap:
- 3.1 (5 puan): Yer: evde, sobanın yanında (2 puan). Zaman: kasım ayının soğuk bir akşamı, elektrikler kesildiğinde (3 puan). Yalnızca "akşam" ya da yalnızca "kasım ayında" yazan cevaba zaman için 2 puan verilir.
- 3.2 (5 puan): Uzun kış gecelerinde (2 puan) komşuların bir evde toplanıp sırayla bilmece sorduğunu (3 puan) belirten cevaplar.
- 3.3 (5 puan): Elektrikler gelince kimsenin televizyonu açmak istemediğini ve babaannenin torunlarına on bilmece daha sorduğunu yazma (3 puan). Ertesi gün Deniz'in sınıf panosunda bir "Bilmece Köşesi" hazırladığını yazma (2 puan).
Örnek doğru cevap:
3.1. Olaylar evde, sobanın yanında geçmektedir. Olayların zamanı kasım ayının soğuk bir akşamı, elektriklerin kesildiği zamandır.
3.2. Babaannenin köyünde uzun kış gecelerinde komşular bir evde toplanır, sırayla birbirlerine bilmece sorarlardı.
3.3. Elektrikler gelince kimse televizyonu açmak istemedi; babaanne torunlarına on bilmece daha sordu. Ertesi gün Deniz, sınıf panosunda bir "Bilmece Köşesi" hazırladı.
Yanlış cevap: Olayların "köyde, yaz akşamı, okulda" geçtiğini yazmak; oyunun "televizyonda, okulda öğretmenle" oynandığını söylemek; elektrikler gelince "çocukların televizyon izlediğini" ya da Deniz'in "evde bilmece köşesi hazırladığını" yazmak metinle uyuşmadığı için puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.
Doğru cevap:
- 4.1 (6 puan): Her deyim 3 puandır: deyimi doğru bulma 1 puan, metindeki anlamını yazma 2 puan. Metinde üç deyim vardır; herhangi ikisi tam puan alır. "Gözlerine inanamamak": hiç beklenmeyen bir şeyi görünce çok şaşırmak (TDK: "hiç umulmayan, hiç beklenmeyen bir şeyin görülmesi karşısında şaşırmak"). "Kolları sıvamak": bir işe istekle, güçlü bir biçimde başlamaya hazırlanmak, işe girişmek (TDK: "bir iş yapmaya güçlü bir biçimde, istekle hazırlanmak"). "Keyfi kaçmak": neşesi kalmamak, canı sıkılmak (TDK: "neşesi kalmamak").
- 4.2 (4 puan): Her doğru hücre 1 puandır. neşe: eş ya da yakın anlamlısı sevinç, keyif, mutluluk, şenlik; zıt anlamlısı keder, hüzün, üzüntü, tasa. güzel: eş ya da yakın anlamlısı hoş, şirin, alımlı, göz alıcı; zıt anlamlısı çirkin.
- 4.3 (5 puan): İkilemeyi ("tek tek") bulma 2 puan; ikilemeyi anlamına uygun, metindekinden farklı, anlamlı bir cümlede kullanma 3 puan.
Örnek doğru cevap:
4.1. "Gözlerimize inanamadık" (gözlerine inanamamak): Beklemedikleri bir durumu görünce çok şaşırdılar. "Kolları sıvadık" (kolları sıvamak): Hemen istekle işe başladılar.
4.2. neşe: sevinç / keder. güzel: hoş / çirkin.
4.3. İkileme: "tek tek". Cümle: Öğretmenimiz sınav kâğıtlarını tek tek dağıttı.
Yanlış cevap: 4.1'de deyim olmayan söz gruplarını ("açık kalan pencere", "akşama doğru") deyim olarak yazmak ya da deyime metinle uyuşmayan anlam vermek (ör. kolları sıvamak için "gömleğin kollarını katlamak") puan almaz. 4.2'de "neşe" için "eğlenceli", "güzel" için "çok güzel" gibi eş ya da zıt anlamlı olmayan kelimeler yanlış kabul edilir. 4.3'te ikileme yerine "Birlikten kuvvet doğar." sözünü yazmak ya da "tek tek" ikilemesini metindeki cümlenin aynısıyla kullanmak puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.
Doğru cevap: Yazı aşağıdaki ölçütlere göre puanlanır. Havuzdaki söz varlığı unsurlarının anlamları (TDK Güncel Türkçe Sözlük): el ele vermek "birlikte davranmak, bir konuda birleşmek"; ter dökmek "bir iş yapmak için zahmet çekmek, emek vermek"; can atmak "şiddetle arzu etmek, çok istemek"; ışıl ışıl "titrek ve parlak ışık saçarak"; "Bir elin nesi var, iki elin sesi var." "başarıya ulaşmak için birlik olmak gerek"; "Damlaya damlaya göl olur." "azar azar olagelen şeyler birikerek önemli bir niceliğe ulaşacağı için küçümsenmemelidir". Yazım ve noktalama yanlışları anlamı bozmadıkça bu soruda puan kırma nedeni değildir.
| Ölçüt | Puan | Açıklama |
|---|---|---|
| Deyim | 4 | Havuzdaki bir deyim anlamına ve bağlama uygun kullanılmış (4 puan); kullanılmış ama anlamına uygun değil (1 puan). |
| İkileme | 4 | Havuzdaki bir ikileme anlamına ve bağlama uygun kullanılmış (4 puan); kullanılmış ama bağlama uymuyor (1 puan). |
| Atasözü | 4 | Havuzdaki bir atasözü anlamına ve bağlama uygun kullanılmış (4 puan); kullanılmış ama anlamına uygun değil (1 puan). |
| İçerik | 5 | Görseldeki etkinlikle (fidan dikme, çukur kazma, sulama vb.) uyumlu, olayların sırayla anlatıldığı, anlam bütünlüğü olan bir anı (5 puan); konuya uygun ama olaylar birbirinden kopuk (3 puan); konuyla kısmen ilgili (1 puan). |
| Biçim | 3 | Anıya uygun birinci kişi anlatımı ve en az altı anlamlı cümle (3 puan); altıdan az cümle ya da anlatım kişisi tutarsız (1 puan). |
Havuz dışından anlamına uygun kullanılan bir deyime, ikilemeye ya da atasözüne ilgili ölçütte 2 puan verilir. Söz varlığı unsurlarının altının çizilmemesi, doğru kullanıldıkları sürece puan kaybına yol açmaz.
Örnek doğru cevap: 11 Kasım Millî Ağaçlandırma Günü'nde okul bahçesine fidan diktik. Haftalardır bu günü görmeye can atıyordum. Sabah öğretmenimiz fidanları bahçenin kenarına sıra sıra dizdi. Ben kürekle çukur kazarken arkadaşım Elif de diktiğimiz fidanları suladı. Hepimiz el ele verdik, kısa sürede bütün fidanları toprakla buluşturduk. Öğretmenimiz gülümseyerek "Bir elin nesi var, iki elin sesi var. Birlikte çalışınca iş ne kadar kolaylaştı, değil mi?" dedi. Eve dönerken yorgundum ama mutluydum; çünkü büyüyecek her ağaçta benim de emeğim olacaktı. (Deyim 4 + İkileme 4 + Atasözü 4 + İçerik 5 + Biçim 3 = 20 puan)
Yanlış cevap: Deyim, ikileme ve atasözünü anlamına aykırı kullanmak (ör. "Ağaçları dikmek için hiç ter dökmedik, çok yorulduk." gibi çelişkili cümleler; "Damlaya damlaya göl olur." atasözünü yağmur yağdığını anlatmak için kullanmak), görseldeki etkinlikle ilgisi olmayan bir metin yazmak ya da yalnızca söz varlığı unsurlarını alt alta sıralamak ilgili ölçütlerde puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.
Doğru cevap:
- 6.1 (10 puan): Her mesaj 2 puandır: yanlış yazılan sözü bulma 1 puan, doğrusunu yazma 1 puan.
| Mesaj | Yanlış yazılan söz | Doğru yazılışı | Açıklama |
|---|---|---|---|
| 1 | Yarın ki | Yarınki | Zaman ya da yer bildiren kelimelere gelerek isimleri niteleyen -ki eki bitişik yazılır. |
| 2 | kütüphane de | kütüphanede | Bulunma hâl eki -de bitişik yazılır. |
| 3 | Bende | Ben de | "Dahi, bile" anlamındaki de bağlacı ayrı yazılır. |
| 4 | bitirdimi | bitirdi mi | Soru eki mi ayrı yazılır. |
| 5 | heyecanlıydıki | heyecanlıydı ki | Cümleleri bağlayan ki bağlacı ayrı yazılır. |
- 6.2 (10 puan): Her cümle 5 puandır: virgülü doğru yere koyma 3 puan, görevini belirtme 2 puan. "Evet, bu kitabı herkese öneririm." Görevi: Kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak kabul bildiren kelimeyi (evet) ayırmak. "Kitabın sonunu sakın kimseye anlatmayın, dedi." Görevi: Tırnak içinde olmayan alıntı cümlesinden sonra konarak alıntıyı belirtmek.
Örnek doğru cevap:
6.1. 1. Yarın ki → Yarınki; 2. kütüphane de → kütüphanede; 3. Bende → Ben de; 4. bitirdimi → bitirdi mi; 5. heyecanlıydıki → heyecanlıydı ki.
6.2. "Evet, bu kitabı herkese öneririm." Virgül, kabul bildiren "evet" kelimesini cümlenin geri kalanından ayırmıştır. "Kitabın sonunu sakın kimseye anlatmayın, dedi." Virgül, tırnak içinde olmayan alıntı cümlesinden sonra konmuştur.
Yanlış cevap: 6.1'de doğru yazılmış sözleri yanlış gibi göstermek (ör. "toplantısı", "kitabımı") ya da yanlışı başka bir yanlışla düzeltmek (ör. "Bende" yerine "Bende de", "bitirdimi" yerine "bitirdi-mi") puan almaz. 6.2'de virgülü "Evet bu, kitabı…" ya da "Kitabın, sonunu…" gibi yanlış yerlere koymak ve görevini açıklamamak ilgili ölçütte puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.