Doğru cevap:

• 1.1 (6 puan): Zeynep’in hareketi yalnızca dinleyerek değil, antrenörü izleyerek öğrendiği gibi insanların da vahyi, aralarından seçilen ve onu yaşayarak gösteren peygamberler sayesinde daha kolay anladığını belirtme (3 puan). Peygamberlerin yaşadığı toplumu yakından tanıdığını, insanlarla sağlıklı iletişim kurduğunu ve vahyin insanlar tarafından daha iyi anlaşılması ve uygulanması için onların insanlar arasından seçildiğini açıklama (3 puan).
• 1.2 (6 puan): Hadise göre Hz. Peygamber’in namazı kılarak gösterdiğini ve Müslümanların namazı onu örnek alarak öğrendiğini belirtme (3 puan). Namaz, oruç, hac, kurban, zekât gibi ibadetlerden birini örnek vererek peygamberlerin uygulamasının ibadetin nasıl yapılacağını öğrenmeyi kolaylaştırdığını açıklama (3 puan).

Örnek doğru cevap:

1.1. Zeynep kulaç hareketini yalnızca dinleyerek yapamamış, antrenörünü izleyince kolayca öğrenmiştir. Allah (cc) da peygamberleri insanlar arasından seçmiştir. Peygamberler yaşadıkları toplumu iyi tanıdıkları için insanlarla kolayca iletişim kurmuş, vahyi onların anlayacağı şekilde anlatmıştır. Ayrıca vahyin emirlerini kendi hayatlarında uygulayarak göstermişlerdir. Böylece insanlar vahyi daha iyi anlamış ve hayatlarında uygulayabilmiştir.

1.2. Hz. Peygamber “Ben namazı nasıl kılıyorsam siz de öyle kılın.” buyurarak namazı insanlara uygulayarak öğretmiştir. Müslümanlar namazın nasıl kılınacağını onu izleyerek öğrenmiştir. Aynı şekilde Hz. Peygamber orucu ve haccı da yaparak göstermiştir. Bu sayede Müslümanlar ibadetleri doğru ve kolay bir şekilde öğrenmiş ve yerine getirmiştir.

Yanlış cevap: Peygamberlerin insanlar arasından seçilmesini “güçlü oldukları için” ya da “zengin oldukları için” diye açıklamak; Zeynep’in yaşadıklarıyla vahiy arasında ilişki kurmamak; hadisi yalnızca tekrar edip ibadetlerin öğrenilmesine sağladığı kolaylığı açıklamamak puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap:

• 2.1 (8 puan): Her kart için başlığın doğru belirlenmesi 1 puan, ayet mealinin mesajının doğru yazılması 1 puandır (4 × 2 puan).
  • 1. kart: İnanç. Allah’a (cc), meleklere, kitaplara ve peygamberlere iman edilmesi gerektiği.
  • 2. kart: İbadet. Namazın müminlere belirli vakitlerde kılınmak üzere farz kılındığı.
  • 3. kart: Ahlak. İnsanlarla konuşurken güzel söz söylenmesi, kırıcı sözlerden uzak durulması gerektiği.
  • 4. kart: Toplumsal Düzen. Kişinin kendisinin ve yakınlarının aleyhine de olsa adaletten ayrılmaması, doğru şahitlik yapması gerektiği. (“Hukuk” ya da “adalet” diye yazan öğrenciye de puan verilir.)
• 2.2 (6 puan): Can’ın düşüncesinin doğru olmadığını belirtme (2 puan). Panodaki kartlardan hareketle vahyin ibadetin yanında inanç, ahlak ve toplumsal düzen gibi konularda da mesajlar içerdiğini açıklama (2 puan). Bu alanlardan ibadet dışındaki en az bir kartı örnek gösterme (2 puan).
• 2.3 (6 puan): Vahyin gönderiliş amacının insanları doğru yola yönlendirerek dünya ve ahiret mutluluğunu sağlamak olduğunu belirtme (3 puan). Hayatın farklı alanlarına ilişkin bir mesajın kişiye ve topluma katkısını örnekle açıklama (3 puan). Örnek: Güzel söz söyleyen insanlar arasında kırgınlık azalır, aile ve arkadaş ilişkileri güçlenir; adaletin korunduğu toplumda insanlar huzur içinde yaşar.

Örnek doğru cevap:

2.1. 1. kart İnanç başlığına yerleştirilmelidir. Bu ayet, Allah’a, meleklerine, kitaplarına ve peygamberlerine iman etmemiz gerektiğini bildirir. 2. kart İbadet başlığına yerleştirilmelidir. Namazın, belirli vakitlerde kılınması gereken farz bir ibadet olduğunu bildirir. 3. kart Ahlak başlığına yerleştirilmelidir. İnsanlarla konuşurken güzel söz söylememiz gerektiğini öğütler. 4. kart Toplumsal Düzen başlığına yerleştirilmelidir. Kendimizin ya da ailemizin aleyhine olsa bile adaletten ayrılmamamız ve doğru şahitlik yapmamız gerektiğini bildirir.

2.2. Can’ın düşüncesi doğru değildir. Panodaki kartlarda görüldüğü gibi vahiy yalnızca ibadetlerle ilgili değildir. Namazla ilgili kartın yanında iman esaslarını bildiren, güzel söz söylemeyi öğütleyen ve adaletli olmayı emreden ayetler de vardır. Yani vahiy inanç, ibadet, ahlak ve toplumsal düzen gibi hayatın pek çok alanında insanlara yol gösterir.

2.3. Allah (cc) vahyi insanları doğru yola yönlendirmek ve onların dünya ve ahiret mutluluğunu sağlamak için göndermiştir. İnsanın mutlu olması için yalnızca ibadet etmesi değil, iyi bir ahlaka sahip olması ve başkalarıyla adaletli bir şekilde yaşaması da gerekir. Örneğin güzel söz söyleyen bir öğrenci arkadaşlarını kırmaz, sınıfta sevgi ve saygı ortamı oluşur. Adaletin korunduğu bir toplumda da kimsenin hakkı yenmez, insanlar huzur içinde yaşar.

Yanlış cevap: 1. kartı ibadet, 2. kartı ahlak başlığına yerleştirmek gibi başlıkları karıştırmak; ayet meallerini olduğu gibi tekrar edip mesajı kendi cümleleriyle yazmamak; Can’ın düşüncesine katılmak ya da gerekçe göstermeden “yanlış” demekle yetinmek; vahyin amacını yalnızca “insanlara bilgi vermek” diye açıklayıp örnek vermemek puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap:

• 3.1 (9 puan): Her ayet için vahyin gönderiliş amacıyla ilişkili doğru bir mesaj 3 puandır (3 + 3 + 3). Mesaj ayeti aynen tekrar ederek yazılmışsa o ayet için 1 puan verilir.
  • I: Allah (cc) vahiy yoluyla insanlara kendini tanıtır, onları yaratanın kendisi olduğunu bildirir ve insanlara Rablerine ibadet etme görevlerini (görev ve sorumluluklarını) hatırlatır.
  • II: Allah (cc), vahyi insanlara iletmeleri için peygamberler göndermiştir. Peygamberler vahiy aracılığıyla iyilik yapanları müjdeler, kötülüklere karşı insanları uyarır.
  • III: Vahiy (Kur’an-ı Kerim) insanları en doğru yola iletir ve iyi davranışlarda bulunanları büyük bir mükâfatla müjdeler.
• 3.2 (5 puan): Allah’ın (cc) vahiy ve peygamberler aracılığıyla insanlara görev ve sorumluluklarını bildirdiğini belirtme (3 puan). Bu nedenle insanların “Bizim bunlardan haberimiz yoktu.” gibi bir bahane öne süremeyeceğini açıklama (2 puan).
• 3.3 (6 puan): Allah’ın (cc) vahiy göndermesinin temel amacının insanların dünya ve ahiret mutluluğunu sağlamak olduğunu belirtme (3 puan). Vahyin insanları doğru yola yönlendirerek, iyiliği ve kötülüğü bildirerek, uyarıp müjdeleyerek bu mutluluğa ulaşmalarına yol gösterdiğini açıklama (3 puan).

Örnek doğru cevap:

3.1. I. ayetin mesajı: Allah (cc), vahiyle kendisini insanlara tanıtır ve onlara Rablerine ibadet etme görevlerini hatırlatır. II. ayetin mesajı: Allah (cc), vahyi insanlara ulaştırmaları için peygamberler göndermiştir; peygamberler iyilik yapanları müjdeler, kötülük yapanları uyarır. III. ayetin mesajı: Vahiy, insanları en doğru yola iletir ve iyi davranışlarda bulunanlara büyük bir mükâfat olduğunu müjdeler.

3.2. Allah (cc), vahiy ve peygamberler aracılığıyla insanlara neye inanmaları, nasıl yaşamaları ve nelerden sakınmaları gerektiğini bildirmiştir. Bu bilgiler insanlara ulaştırıldığı için hiç kimse “Bizim bunlardan haberimiz yoktu.” diyerek bahane öne süremez.

3.3. Allah’ın (cc) vahiy göndermesinin temel amacı, insanları doğru yola yönlendirerek onların dünya ve ahiret mutluluğunu sağlamaktır. Vahiy, insanlara neyin iyi neyin kötü olduğunu öğretir. İyilik yapanları müjdeler, kötülüklere karşı uyarır. Vahyin rehberliğine uyan insan, dünyada huzurlu bir hayat sürer ve ahirette de mutluluğa ulaşır.

Yanlış cevap: Kutulara ayetlerle ilgisi olmayan ifadeler yazmak (ör. “Peygamberler mucize gösterir.”); “bahane” ifadesini “İnsanlar istedikleri gibi yaşayabilir.” diye açıklamak; vahiy ile dünya ve ahiret mutluluğu arasında ilişki kurmadan yalnızca “Vahiy önemlidir.” demek puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap:

• 4.1 (4 puan): Ayet meallerine dayanan her doğru ortak özellik 2 puandır (2 + 2). Kabul edilen özellikler: Allah (cc) tarafından indirilmiştir (“biz indirdik”, “verdik” ifadeleri). Peygamberlere gönderilmiştir (Tevrat Hz. Musa’ya, İncil Hz. İsa’ya, Kur’an-ı Kerim Hz. Muhammed’e (sav)). İnsanlara doğru yolu gösterir, hidayet ve nur kaynağıdır. (İnsanların anlaması için gönderildiği özelliği 4.2’de puanlandığı için burada puanlanmaz.)
• 4.2 (5 puan): Ayete göre Kur’an-ı Kerim’in, insanlar onu anlasınlar, akıl erdirsinler diye Arapça indirildiğini belirtme (2 puan). İlahi kitapların insanların anlayıp hayatlarında uygulamaları, doğru yolu bulmaları ve dünya ve ahirette mutlu olmaları için gönderildiği çıkarımı (3 puan).
• 4.3 (5 puan): Hz. Âdem’e 10, Hz. Şit’e 50, Hz. İdris’e 30, Hz. İbrahim’e 10 sayfa suhuf gönderildiğini yazma (dört değerin tamamı doğruysa 2 puan, iki ya da üç değer doğruysa 1 puan). Suhufun, Allah’ın (cc) ilahi kitaplar dışında bazı peygamberlere gönderdiği sayfalar olduğunu; Tevrat, Zebur, İncil ve Kur’an-ı Kerim’in ise dört büyük ilahi kitap olduğunu açıklama (3 puan).
• 4.4 (6 puan): Müslümanların Kur’an-ı Kerim’den önce gönderilen ilahi kitapların da Allah (cc) tarafından gönderildiğine inandığını belirtme (2 puan). İlahi kitaplara inanmanın imanın şartlarından olduğunu yazma (2 puan). Bu nedenle Müslümanların bütün ilahi kitaplara saygı gösterdiğini açıklama (2 puan).

Örnek doğru cevap:

4.1. Ayet meallerine göre ilahi kitapların hepsi Allah (cc) tarafından indirilmiş ve peygamberlere gönderilmiştir. Ayrıca bu kitaplar, Tevrat için söylendiği gibi insanlara doğru yolu gösteren bir hidayet ve nur kaynağıdır.

4.2. Ayete göre Kur’an-ı Kerim, insanlar onu anlasınlar ve akıl erdirsinler diye Arapça indirilmiştir. Buradan ilahi kitapların, insanların Allah’ın (cc) mesajlarını anlayıp hayatlarında uygulamaları ve böylece dünya ve ahirette mutlu olmaları için gönderildiği sonucuna ulaşılır.

4.3. Hz. Âdem’e 10, Hz. Şit’e 50, Hz. İdris’e 30 ve Hz. İbrahim’e 10 sayfa suhuf gönderilmiştir. Suhuf, Allah’ın (cc) dört büyük ilahi kitap dışında bazı peygamberlere gönderdiği sayfalardır. Tevrat, Zebur, İncil ve Kur’an-ı Kerim ise dört büyük ilahi kitaptır.

4.4. Müslümanlar yalnızca Kur’an-ı Kerim’e değil, ondan önce gönderilen Tevrat, Zebur ve İncil’e de inanır. Bu kitapların Allah (cc) tarafından peygamberlere gönderildiğini kabul eder. Çünkü ilahi kitaplara inanmak imanın şartlarındandır. Bu nedenle Müslümanlar bütün ilahi kitaplara saygı gösterir.

Yanlış cevap: Ortak özellik olarak “Hepsi Arapçadır.” ya da “Hepsi değişmeden günümüze ulaşmıştır.” gibi yanlış bilgiler yazmak; ayet mealleriyle ilgisi olmayan özellikler yazmak; grafikteki simge sayılarını sayfa sayısı sanmak (ör. Hz. Şit’e 5 sayfa); suhufu “dört büyük kitaptan biri” diye açıklamak; Müslümanların yalnızca Kur’an-ı Kerim’e inandığını ya da önceki ilahi kitapları kabul etmediğini söylemek puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap:

• 5.1 (6 puan): Kur’an-ı Kerim’i okumadan önce abdest almanın ona duyulan saygının göstergesi olduğunu belirtme (2 puan). Mealini okumanın Kur’an-ı Kerim’i anlayarak okuma ve hükümlerini uygulamaya çalışma çabasını gösterdiğini açıklama (2 puan). Açılışlarda Kur’an-ı Kerim okunmasının toplumda Kur’an-ı Kerim’e verilen önemi gösteren yaygın bir uygulama olduğunu belirtme (2 puan).
• 5.2 (6 puan): Öğüt, kalplere şifa, yol gösterici bir rehber, rahmet nitelendirmelerinden ikisini yazma (2 puan). Kur’an-ı Kerim’in insanlara iyiliği ve güzellikleri tavsiye ettiğini, onları doğru yola ilettiğini; Müslümanların onu okuyarak Allah’ın (cc) mesajlarını öğrendiğini ve hayatlarını bu doğrultuda düzenlemeye çalıştığını açıklama (4 puan).

Örnek doğru cevap:

5.1. Babaannenin Kur’an-ı Kerim’i okumadan önce abdest alması, ona değer verdiğini ve saygı gösterdiğini gösterir. Okuduğu ayetlerin mealini de okuması, Kur’an-ı Kerim’i anlayarak okumak ve öğrendiklerini hayatında uygulamak istediğini gösterir. Açılışta Kur’an-ı Kerim okunması da toplumumuzda Kur’an-ı Kerim’e büyük önem verildiğini gösteren yaygın bir uygulamadır.

5.2. Ayette Kur’an-ı Kerim bir öğüt ve yol gösterici bir rehber olarak nitelendirilmiştir. Kur’an-ı Kerim insanlara iyiliği ve güzellikleri tavsiye eder, doğru yolu gösterir. Müslümanlar Kur’an-ı Kerim’i okuyarak Allah’ın (cc) mesajlarını öğrenir ve hayatlarını bu mesajlara göre düzenlemeye çalışır.

Yanlış cevap: Davranışları yalnızca “güzel bir alışkanlıktır” diye açıklayıp Kur’an-ı Kerim’e duyulan saygıyla ilişkilendirmemek; ayette geçmeyen nitelendirmeler yazmak; Kur’an-ı Kerim’in yalnızca özel günlerde okunması gereken bir kitap olduğunu söylemek puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap:

• 6.1 (6 puan): A kartının 3. ayetle, “Karanlığı çöktüğü zaman gecenin şerrinden,” ilişkili olduğunu belirtme (3 puan). B kartının 5. ayetle, “Kıskandığı vakit kıskanç kişinin şerrinden!” ilişkili olduğunu belirtme (3 puan). Ayet numarası yazılmadan anlamı doğru yazılmışsa da puan verilir; ilişki kurulmadan yalnızca ayet anlamı yazılmışsa her kart için 1 puan verilir.
• 6.2 (5 puan): Tedbire yönelik uygun bir öneri (3 puan). Örnek: Karanlıkta yalnız çıkmaması, bir büyüğüyle birlikte çıkması, aydınlık yolları kullanması, yanına el feneri alması. Duaya yönelik uygun bir öneri (2 puan). Örnek: Felak suresini okuyarak Allah’a (cc) sığınması, O’nun kendisini koruyacağına güvenmesi.
• 6.3 (5 puan): Surenin son ayetinde kıskanç kişinin şerrinden Allah’a (cc) sığınıldığını, bu nedenle kıskançlığın kötü bir duygu olduğunu ve Defne’nin de kıskanç bir kişi olmaktan sakınması gerektiğini belirtme (3 puan). Kıskançlıktan uzaklaşmak için iki uygun örnek (her biri 1 puan). Örnek: Arkadaşının sevincini paylaşmak, onu tebrik etmek, sahip olduğu nimetler için şükretmek, kıskançlık duygusundan Allah’a (cc) sığınıp dua etmek.

Örnek doğru cevap:

6.1. A kartındaki durum, 3. ayetteki “Karanlığı çöktüğü zaman gecenin şerrinden,” anlamıyla ilişkilidir; kardeşi gecenin karanlığından korkmaktadır. B kartındaki durum, 5. ayetteki “Kıskandığı vakit kıskanç kişinin şerrinden!” anlamıyla ilişkilidir; Defne başarısı yüzünden kıskanılmaktadır. Sure, bu durumlarda Allah’a (cc) sığınmamız gerektiğini öğretir.

6.2. Tedbir: Kardeşim akşam karanlığında dışarı çıkması gerekirse yalnız çıkmamalı, ailemizden biriyle birlikte çıkmalıdır. Dua: Kardeşim Felak suresini okuyarak Allah’a (cc) sığınmalı ve O’nun kendisini koruyacağına güvenmelidir.

6.3. Felak suresinin son ayetinde kıskanç kişinin şerrinden Allah’a (cc) sığınılır. Buna göre kıskançlık kötü bir duygudur ve Defne’nin de başkalarını kıskanmaktan sakınması gerekir. Defne, arkadaşını yeni bisikleti için tebrik edip onun sevincini paylaşabilir. Ayrıca kendisinin sahip olduğu nimetler için şükredebilir.

Yanlış cevap: A kartını 5. ayetle, B kartını 3. ayetle ilişkilendirmek; yalnızca “Dua etsin.” deyip tedbire yer vermemek ya da yalnızca tedbir önerip duaya yer vermemek; C kartındaki kıskançlığı “Herkes kıskanır, önemli değildir.” diye değerlendirmek; arkadaşının bisikletine zarar vermek gibi kötü davranışlar önermek puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.