Doğru cevap:

• 1.1 (5 puan): Zinciri doğru okuyarak otun çekirgeye, çekirgenin kurbağaya, kurbağanın yılana, yılanın yılan kartalına besin olduğunu açıklama (3 puan). Canlıların birbirine bağlı olduğunu, her birinin zincirde bir görevi bulunduğunu ve bu sayede çayırda bir denge ve düzen oluştuğunu belirtme (2 puan).
• 1.2 (5 puan): Besini ortadan kalkan kurbağaların azalacağını ya da yok olacağını belirtme (2 puan). Bunun sonucunda kurbağayla beslenen yılanların, ardından yılanla beslenen yılan kartallarının da azalacağını belirtme (2 puan). Çekirgelerin yediği otların artabileceğini belirtme (1 puan).
• 1.3 (5 puan): Evrendeki varlıkların birbirine bağlı ve uyum içinde olduğunu, her varlığın bir görevi bulunduğunu belirtme (3 puan). Varlıklar arasındaki bu dengenin tesadüfen oluşmadığını, ölçülü bir düzen içinde sürdüğünü ya da bir halkadaki bozulmanın bütün düzeni etkilediğini belirten genelleme (2 puan).

Örnek doğru cevap:

1.1. Ot çekirgeye, çekirge kurbağaya, kurbağa yılana, yılan da yılan kartalına besin olur. Zincirdeki her canlı bir sonraki canlının yaşamını sürdürmesini sağlar. Böylece çayırdaki canlılar birbirine bağlı olarak bir denge içinde yaşar.

1.2. Çekirgeler ortadan kalkarsa kurbağalar besinsiz kalır ve azalır. Kurbağalar azalınca onları yiyen yılanlar, yılanlar azalınca da yılan kartalları azalır. Çekirgelerin yediği otlar ise çoğalabilir.

1.3. Evrendeki varlıklar birbirine bağlıdır ve her birinin bir görevi vardır. Bu denge tesadüfen oluşmamıştır; evrende her şey ölçülü ve mükemmel bir düzen içinde işler. Bu düzendeki bir halka bozulursa diğer varlıklar da etkilenir.

Yanlış cevap: Oklardaki besin geçişini ters okuyarak “Kartal yılana besin olur.” demek; çekirgeler ortadan kalkınca kurbağaların, yılanların ve kartalların çoğalacağını ya da hiçbir canlının etkilenmeyeceğini söylemek; “Doğadaki canlılar birbirinden bağımsız yaşar.” gibi örnekle çelişen genellemeler puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap:

• 2.1 (5 puan): Fidanın ihtiyaç duyduğu unsurları (toprak, su ya da yağmur, Güneş ışığı, hava) yazma: en az üçü doğru yazılırsa 2 puan, ikisi doğru yazılırsa 1 puan (2 puan). Bu unsurların fidanın ihtiyacına göre, ölçülü ve uyum içinde bulunmasının tesadüf olamayacağını; bunların hepsini yaratıp düzene koyan bir yaratıcının, yani Allah’ın (cc) var olduğunu gösterdiğini belirten çıkarım (3 puan).
• 2.2 (5 puan): Gökten gelen yağmurun ve Güneş ışığının, yerdeki toprağın fidanın beslenmesini sağlayan rızık olduğunu belirterek ayetle ilişki kurma (2 puan). Gökteki ve yerdeki bütün bu unsurları yaratanın ve rızkı verenin tek olduğu, Allah’tan (cc) başka ilah olmadığı; evrendeki bu birlik ve düzenin bir ve tek olan Allah’ın (cc) eseri olduğu sonucuna ulaşma (3 puan).

Örnek doğru cevap:

2.1. Fidanın ağaç olabilmesi için toprak, su, Güneş ışığı ve hava gerekir. Bu unsurların hepsinin fidanın ihtiyacına göre aynı anda ve uyum içinde bulunması tesadüf olamaz. Bu uyum, her şeyi yaratıp düzene koyan Allah’ın (cc) var olduğunu gösterir.

2.2. Yağmur ve Güneş ışığı gökten, toprak ise yerden gelir; hepsi fidanın rızkıdır. Ayette Allah’tan başka göklerden ve yerden rızık veren bir yaratıcı olmadığı bildiriliyor. Toprağı, yağmuru ve Güneş’i yaratan da fidana rızık veren de birdir. Bu birlik ve düzen, bir ve tek olan Allah’ın (cc) eseridir.

Yanlış cevap: Fidanın yalnızca toprağa dikilerek kendi kendine büyüdüğünü söylemek; unsurlar arasındaki uyumun tesadüfen oluştuğunu ileri sürmek; ayetle ilişki kurmadan yalnızca unsurları sıralamak; toprağı, yağmuru ve Güneş’i farklı yaratıcıların yarattığını söylemek puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap:

• 3.1 (6 puan): Her doğru örnek 2 puandır (2+2+2). Kabul edilen örnekler: petek gözlerinin altıgen biçimde ve arada boşluk kalmadan dizilmesi; gözlerde bal saklanması ve yavruların büyütülmesi; arıların çiçekten çiçeğe polen taşıyarak bitkilerin meyve ve tohum oluşturmasına yardım etmesi; arıların bal yapması. Örnek yalnızca tek kelimeyle verilip (ör. “petek”) düzen açıklanmamışsa o örnek için 1 puan verilir.
• 3.2 (6 puan): Ayette arıya yuva yapmasının Allah tarafından ilham edildiğinin, yani bildirildiğinin anlatıldığını; arıların kimseden öğrenmeden bu işleri yapmasının bu ilhamla açıklanabileceğini belirtme (3 puan). Arıların yaşamındaki bu düzenin tesadüfen oluşmadığını, arıyı yaratan ve ona ihtiyaç duyduğu bilgiyi veren Allah’ın (cc) varlığını gösterdiğini açıklama (3 puan).
• 3.3 (6 puan): Arının çiçekten besin aldığını, çiçeğin de çoğalmak için arıya ihtiyaç duyduğunu, yani ikisinin birbirine uygun yaratıldığını belirtme (2 puan). Hadise göre her canlının yaratıcısının yalnızca Allah olduğunu, arıyı da çiçeği de aynı yaratıcının yarattığını belirtme (2 puan). Canlılar arasındaki bu uyumun tek bir yaratıcının eseri olduğu, Allah’ın (cc) bir ve tek olduğu sonucuna, yani tevhit inancına ulaşma (2 puan).

Örnek doğru cevap:

3.1. Arılar peteği altıgen gözlerden, arada hiç boşluk bırakmadan örer. Bu gözlerde bal saklar ve yavrularını büyütürler. Çiçekten çiçeğe polen taşıyarak bitkilerin meyve ve tohum oluşturmasına yardım ederler.

3.2. Ayette Rabbimizin bal arısına nasıl yuva yapacağını ilham ettiği bildiriliyor. Arıların bu işleri kimseden öğrenmeden yapabilmesi, bu bilginin onlara Allah (cc) tarafından verildiğini gösterir. Arıların hayatındaki bu kusursuz düzen tesadüfen oluşamaz; arıyı yaratan ve ona ihtiyacı olan bilgiyi veren Allah’ın (cc) varlığını gösterir.

3.3. Arı çiçekten besin alır, çiçek de arı sayesinde meyve ve tohum oluşturur; ikisi birbirine uygun yaratılmıştır. Hadiste her canlının yaratıcısının yalnızca Allah olduğu bildiriliyor. Arıyı da çiçeği de yaratan aynıdır. Bu uyum, Allah’ın (cc) bir ve tek olduğunu gösterir; bu inanç tevhittir.

Yanlış cevap: Arıların bu işleri zamanla tesadüfen öğrendiğini ya da kendi kendilerine geliştirdiklerini söylemek; ayet ve hadisle ilişki kurmadan yalnızca arıların özelliklerini sıralamak; arıyı ve çiçeği farklı yaratıcıların yarattığını ileri sürmek; görselde ve metinde olmayan, gerçekle bağdaşmayan bilgiler yazmak puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap:

• 4.1 (4 puan): Organ ve görevi birlikte verilen her doğru örnek 2 puandır (2+2). Kabul edilen örnekler: kalbin durmadan kan pompalaması; kanın oksijen ve besinleri organlara taşıması; akciğerlerin havadaki oksijeni vücuda alması; göz kapakları ve kirpiklerin gözü tozdan koruması; beynin organların uyum içinde çalışmasını yönetmesi; midenin besinlerin sindirilmesinde görev alması. Yalnızca organ adı yazılıp görevi belirtilmemişse o örnek için 1 puan verilir.
• 4.2 (4 puan): Her organın bir görevi olduğunu ve organların birbirine bağlı, uyum içinde çalıştığını; bu düzenin kendiliğinden oluşamayacağını ve Allah’ın (cc) varlığını gösterdiğini belirtme (2 puan). Bütün organların aynı amaç için uyum içinde çalışmasının onları yaratanın tek olduğunu, yani Allah’ın (cc) birliğini gösterdiğini belirtme (2 puan).
• 4.3 (4 puan): Tevhit inancıyla uyumlu her doğru davranış örneği 2 puandır (2+2). Kabul edilen örnekler: kendisine verilen sağlık ve organlar için Allah’a (cc) şükretmek; dualarını ve ibadetlerini yalnızca Allah (cc) için yapmak; Allah’ın (cc) emaneti olan vücudunu korumak, sağlıklı beslenmek, uykusuna ve temizliğine dikkat etmek; hiçbir varlığı Allah’a (cc) denk görmemek.

Örnek doğru cevap:

4.1. Kalbimiz biz uyurken bile durmadan kanı vücudumuzun her yerine pompalar. Göz kapaklarımız ve kirpiklerimiz gözümüzü toza karşı korur.

4.2. Vücudumuzdaki her organın bir görevi vardır ve organlar birbiriyle uyum içinde çalışır. Bu düzen kendi kendine oluşamaz; bizi yaratan Allah’ın (cc) varlığını gösterir. Bütün organların aynı amaç için uyumla çalışması, onları yaratanın bir ve tek olduğunu, yani Allah’ın (cc) birliğini gösterir.

4.3. Bana bu kusursuz vücudu veren Allah’a (cc) şükreder, dualarımı yalnızca O’na yaparım. Vücudum bana verilmiş bir emanet olduğu için sağlıklı beslenir, uykuma ve temizliğime dikkat ederim.

Yanlış cevap: Organların birbirinden bağımsız çalıştığını ya da vücuttaki düzenin tesadüfen oluştuğunu söylemek; organların görevlerini karıştırmak (ör. “Akciğerler besinleri sindirir.”); tevhit inancıyla ilgisi olmayan ya da çelişen davranışlar yazmak puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap: Her kart için üç ölçüt değerlendirilir: duruma uygun bir isim seçme (2 puan), dua cümlesinde ismi anlamına uygun kullanma (2 puan), seçilen ismin duruma uygunluğunu açıklama (1 puan). Gerekçesi doğru açıklanan farklı isimler de kabul edilir.

• 5.1 (5 puan): 1. Kart için en uygun isimler Kadir (her şeye gücü yeten; zor görünen işleri kolaylaştırmaya gücü yeten) ve Alîm’dir (çalışmamızı, kalbimizden geçeni bilen). Semi (duayı işiten) ya da Rahman (merhamet eden) isimleri de gerekçesiyle kullanılmışsa kabul edilir.
• 5.2 (5 puan): 2. Kart için en uygun isimler Semi (dualarımızı işiten) ve Rahman’dır (bütün varlıklara şefkat gösteren, merhamet eden). Alîm (kalbimizden geçeni bilen) ya da Kadir (kırgınlıkları gidermeye gücü yeten) isimleri de gerekçesiyle kullanılmışsa kabul edilir.
• 5.3 (5 puan): 3. Kart için en uygun isim Rahîm’dir (hatasını fark edip tövbe edenleri bağışlayan, kullarını koruyup esirgeyen). Rahman (merhameti sonsuz olan) ya da Semi (tövbesini işiten) isimleri de gerekçesiyle kullanılmışsa kabul edilir.

Örnek doğru cevap:

5.1. “Ya Kadir, senin için imkânsız yoktur. Sınavda heyecanımı yatıştır, çalıştıklarımı hatırlamamı kolaylaştır.” Kadir ismini seçtim çünkü Allah’ın (cc) her şeye gücü yeter; Ali’nin zorlandığı işi kolaylaştırmaya da gücü yeter.

5.2. “Ya Semi, sessizce ettiğim duaları da işitirsin. Arkadaşımla aramızdaki kırgınlığı gider, bizi yeniden barıştır.” Semi ismini seçtim çünkü Allah (cc) her duayı işitir; Zeynep’in içinden geçirdiği barışma isteğini de işitir.

5.3. “Ya Rahîm, yaptığım yanlıştan pişmanım. Beni bağışla, bana merhamet et.” Rahîm ismini seçtim çünkü Allah (cc) hatasını fark edip tövbe eden kullarını bağışlar ve esirger.

Yanlış cevap: Duruma uymayan ve gerekçesi açıklanamayan isimler kullanmak (ör. 3. Kart için gerekçesiz “Ya Basir”); ismi anlamıyla bağdaşmayan bir cümlede kullanmak (ör. “Ya Semi, her şeye gücün yeter.”); dua cümlesi yazmadan yalnızca isim yazmak (yalnızca isim seçimi ölçütünden puan alır); Allah’tan (cc) başka bir varlığa dua edilen cümleler yazmak puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap:

• 6.1 (6 puan): Birinci durumun Rahman isminin yansıması olduğunu belirtme (1 puan). İkinci durumun Rahîm isminin yansıması olduğunu belirtme (1 puan). Rahman isminin yaratılmış bütün varlıklara fark gözetmeksizin şefkat gösteren, merhamet eden, sürekli nimetler veren anlamına geldiğini açıklama (2 puan). Rahîm isminin Allah’ın (cc) ahirette kendisine inanan kullarına şefkat etmesi ve onları ödüllendirmesi anlamını taşıdığını açıklama (2 puan).
• 6.2 (4 puan): Allah’ın (cc) kullarına olan merhametinin, bir annenin çocuğuna duyduğu merhametten çok daha fazla olduğu sonucuna ulaşma (2 puan). Besmele çeken kişinin Allah’ın (cc) Rahman ve Rahîm olduğunu ifade ederek işine O’nun adıyla başladığını, O’nun rahmetine ve merhametine sığındığını açıklama (2 puan).

Örnek doğru cevap:

6.1. Yağmurun inanan inanmayan herkesin tarlasına yağması Rahman isminin yansımasıdır. Rahman, Allah’ın (cc) yarattığı bütün varlıklara ayrım yapmadan merhamet etmesi ve nimet vermesidir. Ahirette iyilik yapan kullarına özel ikramlarda bulunması ise Rahîm isminin yansımasıdır. Rahîm, Allah’ın (cc) ahirette kendisine inanan kullarına şefkat etmesi ve onları ödüllendirmesidir.

6.2. Hadisten Allah’ın (cc) bize olan merhametinin bir annenin çocuğuna olan merhametinden çok daha fazla olduğunu anlıyoruz. Besmele çeken kişi, Allah’ın (cc) Rahman ve Rahîm olduğunu söyleyerek işine O’nun adıyla başlar ve O’nun merhametine sığınır.

Yanlış cevap: İki ismin yerini karıştırmak; Rahman ve Rahîm isimlerinin aynı anlama geldiğini söyleyip fark açıklamamak; Allah’ın (cc) merhametinin annenin merhametinden az ya da ona eşit olduğunu söylemek; besmeleyi yalnızca bir alışkanlık olarak açıklamak puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap: 7.1-7.4 maddelerinde her soru için ayetin okunuşu 2 puan, anlamı 2 puandır. Okunuştaki küçük yazım farkları ve anlamı bozmayan ifade farkları puanı düşürmez. Doğru ayet seçilip yalnızca okunuşu ya da yalnızca anlamı yazılmışsa 2 puan verilir.

• 7.1 (4 puan): 3. ayet. Okunuşu: Lem yelid ve lem yûled. Anlamı: O, doğurmamış ve doğmamıştır.
• 7.2 (4 puan): 2. ayet. Okunuşu: Allâhüssamed. Anlamı: Allah Samed’dir. (Hiçbir şeye muhtaç olmayandır.)
• 7.3 (4 puan): 4. ayet. Okunuşu: Ve lem yeküllehû küfüven ehad. Anlamı: O’nun hiçbir dengi (eşi, benzeri) yoktur.
• 7.4 (4 puan): 1. ayet. Okunuşu: Kul hüvallâhü ehad. Anlamı: De ki: “O, Allah’tır, tektir.”
• 7.5 (4 puan): Surenin Allah’ın (cc) bir ve tek olduğunu, yani tevhidi anlattığını belirtme (2 puan). Allah’ın (cc) hiçbir şeye muhtaç olmadığını ve hiçbir varlığa benzemediğini, eşi ve benzeri olmadığını belirtme (2 puan).

Örnek doğru cevap:

7.1. Lem yelid ve lem yûled: O, doğurmamış ve doğmamıştır.

7.2. Allâhüssamed: Allah Samed’dir. (Hiçbir şeye muhtaç olmayandır.)

7.3. Ve lem yeküllehû küfüven ehad: O’nun hiçbir dengi (eşi, benzeri) yoktur.

7.4. Kul hüvallâhü ehad: De ki: “O, Allah’tır, tektir.”

7.5. Allah (cc) bir ve tektir. O hiçbir şeye muhtaç değildir; hiçbir varlık O’na benzemez ve O’na denk olamaz.

Yanlış cevap: Soruyla ilgisi olmayan ayeti yazmak (ör. 1. soru için “Allâhüssamed”); ayetin anlamını değiştiren ifadeler kullanmak (ör. “Allah’ın bir benzeri vardır.”); ana mesaj olarak sureyle ilgisi olmayan genel cümleler yazmak puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.