Doğru cevap:

• 1.1 (3 puan): Güneş’in her gün bir öncekinden yaklaşık 1 dakika daha geç doğduğunu belirtme (1 puan). Batış saatinin her gün 1-2 dakika daha erkene geldiğini belirtme (1 puan). Bu değişimin her gün benzer miktarda, düzenli olarak gerçekleştiğini ya da bu nedenle gündüzlerin her gün biraz kısaldığını belirtme (1 puan).
• 1.2 (3 puan): 17 Ekim için yaklaşık 06.59 tahmini (06.58-07.00 arasındaki tahminler kabul edilir) (1 puan). Doğuş saatinin her gün yaklaşık 1 dakika ileri kaydığını, bu nedenle 16 Ekim’deki 06.58’e 1 dakika eklendiğini açıklayan gerekçe (2 puan). Gerekçesiz tahmine yalnızca 1 puan verilir.
• 1.3 (4 puan): Güneş’in doğuş ve batışının belli bir düzen ve ölçü içinde, şaşmadan gerçekleştiğini, bu yüzden önceden hesaplanabildiğini belirtme (2 puan). Bu örnekten genelleme yaparak evrendeki olayların tesadüfen ve rastgele değil, mükemmel bir düzen ve uyum içinde gerçekleştiği sonucuna ulaşma (2 puan).

Örnek doğru cevap:

1.1. Güneş her gün bir önceki günden yaklaşık 1 dakika geç doğuyor, 1-2 dakika erken batıyor. Saatler her gün düzenli olarak değiştiği için gündüzler giderek kısalıyor.

1.2. Güneş 17 Ekim Cumartesi günü yaklaşık saat 06.59’da doğar. Çünkü doğuş saati her gün yaklaşık 1 dakika ileri kayıyor; 16 Ekim’de 06.58 olduğuna göre bir gün sonra 06.59 olur.

1.3. Güneş’in doğuş ve batışı hiç şaşmayan bir düzen içinde gerçekleştiği için aylar öncesinden hesaplanabiliyor. Buradan evrendeki olayların tesadüfen değil, belli bir ölçü ve mükemmel bir düzen içinde gerçekleştiği sonucuna ulaşılır.

Yanlış cevap: “Güneş her gün aynı saatte doğar ve batar.”, “Saatler rastgele değişiyor.” gibi takvim yapraklarıyla çelişen cevaplar; 07.10 ya da 06.50 gibi örüntüye uymayan tahminler; evrendeki olayların kendiliğinden ve düzensiz gerçekleştiği yönündeki genellemeler puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap:

• 2.1 (5 puan): Rehberin anlattığı hareketlerden iki örnek (Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesi, Dünya’nın Güneş’in etrafında dolanması, Ay’ın Dünya’nın etrafında dolanması); her örnek 1 puan (2 puan). Örneklerin etkisini doğru belirtme: gece ile gündüzün oluşması, mevsimlerin oluşması; Ay için gecelerin aydınlanması ya da ayların (zamanın) hesaplanabilmesi; her etki 1 puan (2 puan). Bu hareketlerin aksamadan, her yıl aynı düzenle tekrarlandığını belirtme (1 puan).
• 2.2 (5 puan): Ayetteki “bir hesaba göre” ifadesinin Güneş ve Ay’ın ölçülü, planlı hareketini anlattığını ve bunun gezide öğrenilen düzenli sürelerle (yaklaşık 24 saat, yaklaşık 365 gün) örtüştüğünü belirtme (2 puan). Böyle hesaplı bir düzenin kendiliğinden ya da tesadüfen oluşamayacağını, onu kuran ve sürdüren bir yaratıcının bulunduğunu ve bu yaratıcının Allah (cc) olduğunu belirtme (3 puan).
• 2.3 (6 puan): Ayete göre Allah’tan başka ilahlar olsaydı yerin ve göğün düzeninin bozulacağını açıklama (2 puan). Evrendeki düzenin bozulmadan sürmesinin, evreni yaratıp yönetenin tek olduğunu gösterdiğini belirtme (2 puan). Allah’ın (cc) bir ve tek olduğuna, eşi ve benzerinin olmadığına inanmanın tevhit inancı olduğunu belirterek bağlantı kurma (2 puan).

Örnek doğru cevap:

2.1. Dünya kendi ekseni etrafında yaklaşık 24 saatte döner; bu sayede gece ile gündüz oluşur. Dünya, Güneş’in etrafında yaklaşık 365 günde dolanır; bu sayede mevsimler oluşur. Bu hareketler hiç aksamadan her yıl aynı düzenle tekrarlanır.

2.2. Ayette Güneş ve Ay’ın bir hesaba göre hareket ettiği bildiriliyor. Gezide de gök cisimlerinin belirli sürelerde, ölçülü bir şekilde hareket ettiğini öğrendik. Böyle hesaplı bir düzen kendi kendine oluşamaz. Bu düzeni kuran ve devam ettiren bir yaratıcı vardır, o da Allah’tır (cc).

2.3. Ayete göre yerde ve gökte Allah’tan başka ilahlar olsaydı ikisinin de düzeni bozulurdu. Oysa evrendeki düzen hiç bozulmadan sürüyor. Bu durum, evreni yaratıp yönetenin bir ve tek olduğunu gösterir. Allah’ın (cc) bir ve tek olduğuna, eşi ve benzeri olmadığına inanmak tevhit inancıdır.

Yanlış cevap: Gece ile gündüzün Dünya’nın Güneş’in etrafında dolanmasıyla oluştuğunu söylemek gibi hareket ile etkiyi karıştıran cevaplar; gök cisimlerindeki düzenin tesadüfen oluştuğunu ya da kendiliğinden devam ettiğini ileri sürmek; ayetle ilişki kurmadan yalnızca gök cisimlerini sıralamak; düzenin birden fazla yaratıcıya işaret ettiğini söylemek puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap:

• 3.1 (5 puan): Fidanın ihtiyaç duyduğu unsurları (toprak, su ya da yağmur, Güneş ışığı, hava) yazma: en az üçü doğru yazılırsa 2 puan, ikisi doğru yazılırsa 1 puan (2 puan). Bu unsurların fidanın ihtiyacına göre, ölçülü ve uyum içinde bulunmasının tesadüf olamayacağını; bunların hepsini yaratıp düzene koyan bir yaratıcının, yani Allah’ın (cc) var olduğunu gösterdiğini belirten çıkarım (3 puan).
• 3.2 (5 puan): Gökten gelen yağmurun ve Güneş ışığının, yerdeki toprağın fidanın beslenmesini sağlayan rızık olduğunu belirterek ayetle ilişki kurma (2 puan). Gökteki ve yerdeki bütün bu unsurları yaratanın ve rızkı verenin tek olduğu, Allah’tan (cc) başka ilah olmadığı; evrendeki bu birlik ve düzenin bir ve tek olan Allah’ın (cc) eseri olduğu sonucuna ulaşma (3 puan).

Örnek doğru cevap:

3.1. Fidanın ağaç olabilmesi için toprak, su, Güneş ışığı ve hava gerekir. Bu unsurların hepsinin fidanın ihtiyacına göre aynı anda ve uyum içinde bulunması tesadüf olamaz. Bu uyum, her şeyi yaratıp düzene koyan Allah’ın (cc) var olduğunu gösterir.

3.2. Yağmur ve Güneş ışığı gökten, toprak ise yerden gelir; hepsi fidanın rızkıdır. Ayette Allah’tan başka göklerden ve yerden rızık veren bir yaratıcı olmadığı bildiriliyor. Toprağı, yağmuru ve Güneş’i yaratan da fidana rızık veren de birdir. Bu birlik ve düzen, bir ve tek olan Allah’ın (cc) eseridir.

Yanlış cevap: Fidanın yalnızca toprağa dikilerek kendi kendine büyüdüğünü söylemek; unsurlar arasındaki uyumun tesadüfen oluştuğunu ileri sürmek; ayetle ilişki kurmadan yalnızca unsurları sıralamak; toprağı, yağmuru ve Güneş’i farklı yaratıcıların yarattığını söylemek puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap:

• 4.1 (4 puan): Organ ve görevi birlikte verilen her doğru örnek 2 puandır (2+2). Kabul edilen örnekler: kalbin durmadan kan pompalaması; kanın oksijen ve besinleri organlara taşıması; akciğerlerin havadaki oksijeni vücuda alması; göz kapakları ve kirpiklerin gözü tozdan koruması; beynin organların uyum içinde çalışmasını yönetmesi; midenin besinlerin sindirilmesinde görev alması. Yalnızca organ adı yazılıp görevi belirtilmemişse o örnek için 1 puan verilir.
• 4.2 (4 puan): Her organın bir görevi olduğunu ve organların birbirine bağlı, uyum içinde çalıştığını; bu düzenin kendiliğinden oluşamayacağını ve Allah’ın (cc) varlığını gösterdiğini belirtme (2 puan). Bütün organların aynı amaç için uyum içinde çalışmasının onları yaratanın tek olduğunu, yani Allah’ın (cc) birliğini gösterdiğini belirtme (2 puan).
• 4.3 (4 puan): Tevhit inancıyla uyumlu her doğru davranış örneği 2 puandır (2+2). Kabul edilen örnekler: kendisine verilen sağlık ve organlar için Allah’a (cc) şükretmek; dualarını ve ibadetlerini yalnızca Allah (cc) için yapmak; Allah’ın (cc) emaneti olan vücudunu korumak, sağlıklı beslenmek, uykusuna ve temizliğine dikkat etmek; hiçbir varlığı Allah’a (cc) denk görmemek.

Örnek doğru cevap:

4.1. Kalbimiz biz uyurken bile durmadan kanı vücudumuzun her yerine pompalar. Göz kapaklarımız ve kirpiklerimiz gözümüzü toza karşı korur.

4.2. Vücudumuzdaki her organın bir görevi vardır ve organlar birbiriyle uyum içinde çalışır. Bu düzen kendi kendine oluşamaz; bizi yaratan Allah’ın (cc) varlığını gösterir. Bütün organların aynı amaç için uyumla çalışması, onları yaratanın bir ve tek olduğunu, yani Allah’ın (cc) birliğini gösterir.

4.3. Bana bu kusursuz vücudu veren Allah’a (cc) şükreder, dualarımı yalnızca O’na yaparım. Vücudum bana verilmiş bir emanet olduğu için sağlıklı beslenir, uykuma ve temizliğime dikkat ederim.

Yanlış cevap: Organların birbirinden bağımsız çalıştığını ya da vücuttaki düzenin tesadüfen oluştuğunu söylemek; organların görevlerini karıştırmak (ör. “Akciğerler besinleri sindirir.”); tevhit inancıyla ilgisi olmayan ya da çelişen davranışlar yazmak puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap: Her kart için üç ölçüt değerlendirilir: duruma uygun bir isim seçme (2 puan), dua cümlesinde ismi anlamına uygun kullanma (2 puan), seçilen ismin duruma uygunluğunu açıklama (1 puan). Gerekçesi doğru açıklanan farklı isimler de kabul edilir.

• 5.1 (5 puan): 1. Kart için en uygun isimler Kadir (her şeye gücü yeten; zor görünen işleri kolaylaştırmaya gücü yeten) ve Alîm’dir (çalışmamızı, kalbimizden geçeni bilen). Semi (duayı işiten) ya da Rahman (merhamet eden) isimleri de gerekçesiyle kullanılmışsa kabul edilir.
• 5.2 (5 puan): 2. Kart için en uygun isimler Semi (dualarımızı işiten) ve Rahman’dır (bütün varlıklara şefkat gösteren, merhamet eden). Alîm (kalbimizden geçeni bilen) ya da Kadir (kırgınlıkları gidermeye gücü yeten) isimleri de gerekçesiyle kullanılmışsa kabul edilir.
• 5.3 (5 puan): 3. Kart için en uygun isim Rahîm’dir (hatasını fark edip tövbe edenleri bağışlayan, kullarını koruyup esirgeyen). Rahman (merhameti sonsuz olan) ya da Semi (tövbesini işiten) isimleri de gerekçesiyle kullanılmışsa kabul edilir.

Örnek doğru cevap:

5.1. “Ya Kadir, senin için imkânsız yoktur. Sınavda heyecanımı yatıştır, çalıştıklarımı hatırlamamı kolaylaştır.” Kadir ismini seçtim çünkü Allah’ın (cc) her şeye gücü yeter; Ali’nin zorlandığı işi kolaylaştırmaya da gücü yeter.

5.2. “Ya Semi, sessizce ettiğim duaları da işitirsin. Arkadaşımla aramızdaki kırgınlığı gider, bizi yeniden barıştır.” Semi ismini seçtim çünkü Allah (cc) her duayı işitir; Zeynep’in içinden geçirdiği barışma isteğini de işitir.

5.3. “Ya Rahîm, yaptığım yanlıştan pişmanım. Beni bağışla, bana merhamet et.” Rahîm ismini seçtim çünkü Allah (cc) hatasını fark edip tövbe eden kullarını bağışlar ve esirger.

Yanlış cevap: Duruma uymayan ve gerekçesi açıklanamayan isimler kullanmak (ör. 3. Kart için gerekçesiz “Ya Basir”); ismi anlamıyla bağdaşmayan bir cümlede kullanmak (ör. “Ya Semi, her şeye gücün yeter.”); dua cümlesi yazmadan yalnızca isim yazmak (yalnızca isim seçimi ölçütünden puan alır); Allah’tan (cc) başka bir varlığa dua edilen cümleler yazmak puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap:

• 6.1 (6 puan): Birinci durumun Rahman isminin yansıması olduğunu belirtme (1 puan). İkinci durumun Rahîm isminin yansıması olduğunu belirtme (1 puan). Rahman isminin yaratılmış bütün varlıklara fark gözetmeksizin şefkat gösteren, merhamet eden, sürekli nimetler veren anlamına geldiğini açıklama (2 puan). Rahîm isminin Allah’ın (cc) ahirette kendisine inanan kullarına şefkat etmesi ve onları ödüllendirmesi anlamını taşıdığını açıklama (2 puan).
• 6.2 (4 puan): Allah’ın (cc) kullarına olan merhametinin, bir annenin çocuğuna duyduğu merhametten çok daha fazla olduğu sonucuna ulaşma (2 puan). Besmele çeken kişinin Allah’ın (cc) Rahman ve Rahîm olduğunu ifade ederek işine O’nun adıyla başladığını, O’nun rahmetine ve merhametine sığındığını açıklama (2 puan).

Örnek doğru cevap:

6.1. Yağmurun inanan inanmayan herkesin tarlasına yağması Rahman isminin yansımasıdır. Rahman, Allah’ın (cc) yarattığı bütün varlıklara ayrım yapmadan merhamet etmesi ve nimet vermesidir. Ahirette iyilik yapan kullarına özel ikramlarda bulunması ise Rahîm isminin yansımasıdır. Rahîm, Allah’ın (cc) ahirette kendisine inanan kullarına şefkat etmesi ve onları ödüllendirmesidir.

6.2. Hadisten Allah’ın (cc) bize olan merhametinin bir annenin çocuğuna olan merhametinden çok daha fazla olduğunu anlıyoruz. Besmele çeken kişi, Allah’ın (cc) Rahman ve Rahîm olduğunu söyleyerek işine O’nun adıyla başlar ve O’nun merhametine sığınır.

Yanlış cevap: İki ismin yerini karıştırmak; Rahman ve Rahîm isimlerinin aynı anlama geldiğini söyleyip fark açıklamamak; Allah’ın (cc) merhametinin annenin merhametinden az ya da ona eşit olduğunu söylemek; besmeleyi yalnızca bir alışkanlık olarak açıklamak puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap:

• 7.1 (5 puan): İhlas kelimesinin “samimiyet, doğruluk, temizlik ve saflık” ya da “insanın davranışlarında Allah’ın (cc) hoşnutluğunu gözetmesi, ikiyüzlülükten uzak olması ve samimi olması” anlamına geldiğini yazma (2 puan). Selin’in iyiliği gösteriş için değil, yalnızca Allah’ın (cc) rızasını gözeterek ve samimiyetle yaptığını, bu nedenle davranışının ihlas kelimesinin anlamıyla örtüştüğünü açıklama (3 puan).
• 7.2 (6 puan): Ehad isminin 1. ayette (Kul hüvallâhü ehad / De ki: “O, Allah’tır, tektir.”) geçtiğini belirtme (1 puan) ve Allah’ın (cc) bir ve tek olması anlamına geldiğini açıklama (2 puan). Samed isminin 2. ayette (Allâhüssamed / Allah Samed’dir.) geçtiğini belirtme (1 puan) ve Allah’ın (cc) hiçbir şeye muhtaç olmayıp bütün varlıkların O’na muhtaç olması anlamına geldiğini açıklama (2 puan).
• 7.3 (4 puan): Özette surenin dört anlamının her biri anlamı bozulmadan yer alırsa birer puan verilir (1+1+1+1): Allah’ın (cc) bir ve tek olduğu; hiçbir şeye muhtaç olmadığı; doğurmadığı ve doğmadığı; hiçbir dengi, eşi ve benzeri olmadığı.

Örnek doğru cevap:

7.1. İhlas; samimiyet, doğruluk, temizlik ve saflık demektir. Selin iyiliğini kimseye göstermeden, sadece Allah’ın (cc) rızasını kazanmak için samimi bir şekilde yaptığı için ağabeyi onun davranışını ihlas kelimesiyle ilişkilendirmiştir.

7.2. Ehad ismi surenin 1. ayetinde (De ki: “O, Allah’tır, tektir.”) geçer ve Allah’ın (cc) bir ve tek olduğunu anlatır. Samed ismi 2. ayette (Allah Samed’dir.) geçer; Allah’ın (cc) hiçbir şeye muhtaç olmadığını, bütün varlıkların ise O’na muhtaç olduğunu anlatır.

7.3. Allah (cc) birdir ve tektir. O hiçbir şeye muhtaç değildir, her şey O’na muhtaçtır. O doğurmamış ve doğmamıştır. Hiçbir varlık O’na denk değildir; O’nun eşi ve benzeri yoktur.

Yanlış cevap: İhlas kelimesini “övülmek, tanınmak” gibi anlamlarla açıklamak; Selin’in davranışını gösterişle ilişkilendirmek; Ehad ve Samed isimlerinin anlamlarını karıştırmak; özette “Allah’ın (cc) benzerleri vardır.” gibi surenin anlamını değiştiren ifadeler kullanmak puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.

Doğru cevap:

• 8.1 (6 puan): Doğru gruba yazılan her namaz 1 puandır (1+1+1+1+1+1). Farz: A (cuma namazı), D (cenaze namazı). Vacip: B (vitir namazı), F (Kurban Bayramı namazı). Nafile: C (teravih namazı), E (teheccüt namazı). Kartların harfleri ya da namazların adları yazılabilir. Cenaze namazını “farz-ı kifaye” olarak yazan cevap da doğru kabul edilir.
• 8.2 (3 puan): Farz namazların Yüce Allah’ın kılınmasını kesin olarak emrettiği namazlar olduğunu belirtme (1 puan). Vacip namazların farz kadar açık ve kesin olmamakla birlikte kılınması emredilen namazlar olduğunu belirtme (1 puan). Farkın emrin kesinlik derecesinde olduğunu ifade etme (1 puan).
• 8.3 (3 puan): Sabah, öğle, ikindi, akşam ve yatsı namazlarının adlarını yazma (beşi doğruysa 2 puan, üç ya da dördü doğruysa 1 puan). Bu namazların ergenlik çağına gelmiş ve akıl sağlığı yerinde olan her Müslüman’a farz olduğunu belirtme (1 puan).

Örnek doğru cevap:

8.1. Farz: A (cuma namazı), D (cenaze namazı). Vacip: B (vitir namazı), F (Kurban Bayramı namazı). Nafile: C (teravih namazı), E (teheccüt namazı).

8.2. Farz namazlar, Allah’ın (cc) kılınmasını kesin olarak emrettiği namazlardır. Vacip namazlar ise farz kadar açık ve kesin olmamakla birlikte kılınması emredilen namazlardır. Yani aralarındaki fark, emrin kesinlik derecesidir.

8.3. Sabah, öğle, ikindi, akşam ve yatsı namazları. Bu namazları kılmak ergenlik çağına gelmiş ve akıl sağlığı yerinde olan her Müslüman’a farzdır.

Yanlış cevap: Teravih ya da vitir namazını farz grubuna, cuma ya da cenaze namazını nafile grubuna yazmak; farz ile vacip namazı “Farz namaz camide, vacip namaz evde kılınır.” gibi yanlış ölçütlerle ayırmak; beş vakit namaz arasında cuma, teravih gibi namazları saymak; namazın yalnızca yetişkin erkeklere farz olduğunu söylemek puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.