Read the text and answer the questions.
From Tea Waste to Green Business
When Ahmet Kılıç was a high school student in Rize, he noticed that the tea factories in his hometown produced tons of tea waste every season. Most of it was thrown away. Years later, after he studied materials engineering, he remembered this problem. In 2021, he started a small company that turns tea waste into eco-friendly plant pots and packaging. His products are strong, light and do not harm nature. Today, his company employs twenty people from Rize, and it sells its products to customers all over Türkiye and in Europe. "Our tea gives us more than a delicious drink," Ahmet says. "It can also give us new jobs and a cleaner world."
(Bu metin soru için hazırlanmıştır. Metindeki kişiler ve girişimler kurgusaldır.)
1.1. What is the main idea of the text? (5 puan)
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………
1.2. According to the text, how is Ahmet's business good for both nature and his hometown? (5 puan)
Read the text and do the tasks below.
Young Entrepreneurs Who Make a Difference
(1) Defne Uçar from Eskişehir noticed that many elderly people in her neighbourhood felt lonely and needed help with everyday tasks. In 2022, she launched KomşuEli, an app that connects university students with elderly people. The students help them with shopping and technology, and they earn some pocket money. The elderly people, in return, get help and a new friend.
(2) Emre Şahin from Gaziantep lost most of his sight in an accident when he was fifteen. For years, he couldn't read menus, price tags or letters on his own. After he studied software engineering, he developed SesliGöz, a phone app that reads printed texts aloud. Today, thousands of people with visual impairments use his app every day.
(3) Sisters Lale and Nur Aksoy from İzmir hated seeing old clothes in rubbish bins. In 2020, they started making bags and jackets from old jeans and selling them online. Their business, Mavi Döngü, now employs twelve women from their neighbourhood and saves a lot of fabric from rubbish every year.
(Bu metin soru için hazırlanmıştır. Metindeki kişiler ve girişimler kurgusaldır.)
2.1. Write the main idea of each paragraph in your own words. (12 puan)
Paragraph 1: ……………………………………………………………………………………
Paragraph 2: ……………………………………………………………………………………
Paragraph 3: ……………………………………………………………………………………
2.2. What is the main idea of the whole text? (4 puan)
……………………………………………………………………………………………………
2.3. Write TWO things that the entrepreneurs in the text have in common. (4 puan)
Read the article from a local sports website and do the tasks below.
Then and Now: Coach Nermin
When Nermin Tekin was a teenager, she was one of the best gymnasts in Eskişehir. She could do a perfect backflip at the age of ten, and she was able to stand on her hands for a whole minute. At sixteen, she managed to win a silver medal at a national championship. However, she hurt her knee badly when she was eighteen, so she couldn't continue her career. For a long time, she wasn't able to walk without pain. Now Nermin is 40 and works as a gymnastics coach. She can't do backflips any more, but she can explain every movement clearly. Her students say she is the most patient coach they have ever had.
(Bu metin soru için hazırlanmıştır.)
3.1. Find the expressions in the text that have similar meanings to the phrases below and write them. (6 puan)
a. had the ability to stand → ……………………………………
b. succeeded in winning → ……………………………………
c. it was impossible for her to continue → ……………………………………
3.2. Answer the questions according to the text. (9 puan)
-
What could Nermin do when she was ten? ……………………………………………………
-
What happened when Nermin was eighteen, and how did it change her life? ……………………………………………………
-
Write ONE thing Nermin can't do now and ONE thing she can do now. ……………………………………………………
Read the text and complete the statements according to the text. Use your own words. (10 puan)
Ayla and Arda are twins and share a room, but they spend their free time in very different ways. Ayla is fond of gardening. She grows tomatoes and herbs on their balcony, and she says that watching a tiny seed turn into a plant teaches her to be patient. Arda, however, finds gardening boring. After school, he usually spends hours in the school's robotics lab instead. He loves building small robots because he enjoys finding solutions to technical problems. Last year, his team's robot came second in a city competition.
(Bu metin soru için hazırlanmıştır.)
a. Ayla is passionate about …………………………………………………………………
because …………………………………………………………………………………………… .
b. Arda would rather ………………………………………… than …………………………………………
because he …………………………………………………………………………………………… .
Read the magazine article about three people's weekend choices and do the tasks below.
How Do You Spend Your Weekends?
Hakan (45), bank manager: "I sit in front of a computer all week, so at weekends I go to a pottery workshop. Using my hands is much more relaxing for me than looking at a screen. I'm not very talented yet, but I love making bowls for my family."
Sema (32), nurse: "My job is busy and noisy. I can't bear crowded places on my days off, so I never go to shopping malls at weekends. Instead, I join a hiking group and walk in the mountains around Bursa. The fresh air helps me relax."
Yusuf (68), retired teacher: "Three years ago, I decided to learn the bağlama. My friends said I was too old, but I didn't listen to them. Now I practise every Saturday with a group of young musicians. I enjoy learning new things more than watching TV. It's never too late to learn!"
(Bu metin soru için hazırlanmıştır.)
5.1. Complete the second sentence so that it has a similar meaning to the information in the text. Use the word in brackets. (12 puan)
-
Hakan likes using his hands more than looking at a screen. (prefer)
Hakan ……………………………………………………………………………………… . -
Sema doesn't want to go to shopping malls at weekends; she wants to go hiking. (would rather)
Sema ……………………………………………………………………………………… . -
Sema hates being in crowded places. (stand)
Sema ……………………………………………………………………………………… . -
Yusuf is very interested in playing the bağlama. (keen)
Yusuf ……………………………………………………………………………………… .
5.2. Answer the questions in your own words. (8 puan)
a. Why does Hakan choose pottery as his weekend activity?
……………………………………………………………………………………………………
b. What does Yusuf mean when he says, "It's never too late to learn"?
……………………………………………………………………………………………………
Your school is preparing a "Meet Our Students" page for its website. Each student will write a short paragraph about his or her interests and abilities.
6.1. Before you write, plan your paragraph. Complete the planning table with notes about YOURSELF. (8 puan)
| Plan | Your notes |
|---|---|
| 1. Two hobbies or activities you are really into and why | …………………………………………………… |
| 2. Something you could or couldn't do as a child | …………………………………………………… |
| 3. Something you are good at now | …………………………………………………… |
| 4. A preference (two activities: which one you prefer and why) | …………………………………………………… |
6.2. Now write your paragraph (at least EIGHT sentences). Use your notes and the guideline below. (17 puan)
Guideline:
- Start with a topic sentence about your interests and abilities.
- Write about your hobbies and interests. (be into, be keen on, be fond of, enjoy + -ing)
- Write about your past abilities. (could / couldn't, was able to, managed to)
- Write about your present abilities. (can, be good at, be gifted in)
- Write about one preference. (prefer ... to ..., would rather ... than ...)
- Finish with a concluding sentence.
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………
| SORU NO | ÖĞRENME ÇIKTISI | BECERİLER |
|---|---|---|
| 1 | E11.1.R2. Students will be able to find the main idea of a text on successful entrepreneurs of the 21st century. | Reading: skimming for the main idea, scanning for supporting details; Summarising, Inference |
| 2 | E11.1.R2. Students will be able to find the main idea of a text on successful entrepreneurs of the 21st century. | Reading: identifying the main idea of paragraphs and of a whole text; Summarising, Comparison, Synthesis |
| 3 | E11.2.R1. Students will be able to identify lexis and expressions related to past abilities in a text | Reading: identifying expressions of past abilities and their meanings in context; Function: Talking about present and past abilities; Inference |
| 4 | E11.2.R2. Students will be able to paraphrase information in a text about people’s choices. | Reading: paraphrasing information about hobbies and choices; Functions: Expressing likes and dislikes, Expressing preferences |
| 5 | E11.2.R2. Students will be able to paraphrase information in a text about people’s choices. | Reading: paraphrasing and restating information about choices; Functions: Expressing likes and dislikes, Expressing preferences; Inference |
| 6 | E11.2.W1. Students will be able to write a paragraph about their interests and abilities. | Writing: a paragraph about personal interests and abilities; Functions: Expressing likes and dislikes, Expressing preferences, Talking about present and past abilities; Structuring |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | TOPLAM |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 10 | 20 | 15 | 10 | 20 | 25 | 100 |
Doğru cevap: Tam puan (10 puan): Her alt madde 5 puandır. Anlamı bozmayan dil bilgisi ve yazım hataları için puan kırılmaz; anlamı bozan hatalar için ilgili maddeden 1 puan eksiltilir.
- 1.1 (5 puan): Ahmet'in memleketindeki bir sorunu (çay atığını) başarılı ve çevre dostu bir işe dönüştürdüğünün yazılması beklenir. Sorun ya da atık fikri (2 puan) ve bu fikirden başarılı bir iş / girişim doğduğu (3 puan) olmak üzere iki öğe puanlanır. Yalnızca bir ayrıntının yazılması (ör. "He studied materials engineering." ya da "His company started in 2021.") 1 puan alır.
- 1.2 (5 puan): Doğaya yararı: atılan çay atığını kullanması / atığı azaltması ya da doğaya zarar vermeyen ürünler üretmesi (2 puan). Memleketine yararı: Rize'den yirmi kişiye iş vermesi (2 puan). İki yararın Ahmet'in sözüyle ("new jobs and a cleaner world") ya da kendi cümleleriyle ilişkilendirilmesi 1 puandır.
Örnek doğru cevap:
1.1. A young entrepreneur from Rize turned the tea waste in his hometown into a successful, eco-friendly business. (5 puan)
1.2. It is good for nature because it uses tea waste that people threw away and makes products that do not harm nature. It is good for his hometown because it gives jobs to twenty people from Rize. In other words, tea gives "new jobs and a cleaner world". (5 puan)
Yanlış cevap: 1.1 için "Tea is a delicious drink." ya da "Ahmet went to high school in Rize." gibi ayrıntıya ya da metin dışı bilgiye dayanan cevaplar; 1.2 için "He sells tea to Europe." gibi metinle çelişen cevaplar puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.
Doğru cevap: Tam puan (20 puan): 2.1 maddesi 12 puan, 2.2 maddesi 4 puan, 2.3 maddesi 4 puandır. Cevaplar öğrencinin kendi cümleleriyle yazılmalıdır; metinden yalnızca bir cümlenin aynen aktarılması ana fikri karşılamıyorsa en fazla 1 puan alır. Anlamı bozmayan dil bilgisi ve yazım hataları için puan kırılmaz.
- 2.1 (12 puan): Her paragraf 4 puandır (3×4). Paragrafın ana fikrinde girişimcinin fark ettiği sorun ya da ihtiyaç (2 puan) ve kurduğu girişimin bu soruna getirdiği çözüm (2 puan) birlikte verilmelidir. Yalnızca bir ayrıntının yazılması (ör. "Defne is from Eskişehir.", "Emre had an accident.", "They sell bags online.") 1 puan alır.
- 2.2 (4 puan): Genç girişimcilerin çevrelerinde gördükleri sorunları / kendi yaşadıkları güçlükleri topluma ya da çevreye yarar sağlayan başarılı işlere dönüştürdüğü fikrinin yazılması beklenir. Sorunlardan iş fikri doğması (2 puan) ve bu işlerin insanlara ya da çevreye yarar sağlaması (2 puan) puanlanır. Tek bir girişimciye dayanan cevap 1 puan alır.
- 2.3 (4 puan): Her ortak özellik 2 puandır (2×2). Kabul edilen cevaplar: gençtirler; hepsi çevrelerinde ya da kendi hayatlarında bir sorun fark etmiştir; bu sorunu çözen bir iş kurmuşlardır; girişimleri başka insanlara (yaşlılara, görme engelli kişilere, mahalledeki kadınlara) ya da çevreye yarar sağlar; teknolojiyi ya da yaratıcılığı kullanmışlardır.
Örnek doğru cevap:
2.1. Paragraph 1: Defne created an app that helps lonely elderly people and gives students a chance to earn money. (4 puan) · Paragraph 2: Emre turned his own difficulty into an app that helps people with visual impairments read. (4 puan) · Paragraph 3: Two sisters turned old jeans into new products, so they create jobs and reduce waste. (4 puan)
2.2. Young entrepreneurs can turn the problems they see around them into successful businesses that help people and the environment. (4 puan)
2.3. They all noticed a problem in their lives or around them. / Their businesses help other people or nature. (2 + 2 puan)
Yanlış cevap: 2.1 için "Defne is from Eskişehir." gibi yalnızca ayrıntı veren ya da paragraflarla karıştırılmış cevaplar (ör. 2. paragraf için "They sell jeans."); 2.2 için "Technology is dangerous." ya da "Old people are lonely." gibi metnin bütününü yansıtmayan cevaplar; 2.3 için "They all live in İstanbul." gibi metinle çelişen ya da "They are all engineers." gibi metinde dayanağı olmayan cevaplar puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.
Doğru cevap: Tam puan (15 puan): 3.1 maddesi 6 puan, 3.2 maddesi 9 puandır. Anlamı bozmayan yazım hataları için puan kırılmaz.
- 3.1 (6 puan): Her ifade 2 puandır (3×2). İfadenin metindeki biçimiyle yazılması gerekir; fiilin eksik yazılması (ör. yalnızca "was able" ya da "managed") 1 puan alır.
- 3.2 (9 puan): Her soru 3 puandır (3×3). Cevaplar tam cümle hâlinde ya da anahtar ifadelerle yazılabilir. 1. soruda kusursuz geriye salto (a perfect backflip) bilgisi beklenir; amuda kalkıp tam bir dakika durabilmesi de kabul edilir (3 puan). 2. soruda dizini ağır biçimde incittiği (2 puan) ve bu yüzden kariyerine devam edemediği ya da uzun süre ağrısız yürüyemediği (1 puan) bilgisi beklenir. 3. soruda şimdi yapamadığı bir şey (artık geriye salto atamaz) ve yapabildiği bir şey (her hareketi açıkça anlatabilir) birlikte verilmelidir; yalnızca biri yazılmışsa 1 puan verilir.
Örnek doğru cevap:
3.1. a. was able to stand · b. managed to win · c. couldn't continue (her biri 2 puan)
3.2. 1. She could do a perfect backflip. (She was also able to stand on her hands for a whole minute.) (3 puan) · 2. She hurt her knee badly, so she couldn't continue her career, and for a long time she wasn't able to walk without pain. (3 puan) · 3. She can't do backflips any more, but she can explain every movement clearly. (3 puan)
Yanlış cevap: 3.1 için "could do", "can explain" ya da "hurt her knee" gibi istenen anlamı karşılamayan ifadeler; 3.2'nin 1. sorusuna "She won a silver medal." (on altı yaşında), 2. sorusuna "She became a coach." gibi metinle uyuşmayan cevaplar; 3. sorusuna "She can do backflips." gibi metinle çelişen cevaplar puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.
Doğru cevap: Tam puan (10 puan): Her ifade 5 puandır (2×5). a ifadesinde hobinin doğru yazılması 2 puan (passionate about sonrasında isim ya da fiil + -ing), gerekçenin yazılması 3 puandır. b ifadesinde iki seçeneğin doğru sırayla ve would rather ... than ... yapısına uygun yazılması 2 puan, gerekçenin yazılması 3 puandır. Gerekçe metindeki bilgiyi başka sözcüklerle ya da metindeki ifadeleri cümleye uydurarak verebilir. Anlam doğru ancak yapı hatalıysa (ör. "Arda would rather building robots than gardening") ilgili bölümden 1 puan eksiltilir. Anlamı bozmayan yazım hataları için puan kırılmaz.
Örnek doğru cevap:
a. Ayla is passionate about gardening / growing tomatoes and herbs on the balcony because it teaches her patience; she likes watching a tiny seed become a plant. (5 puan)
b. Arda would rather build (small) robots in the school's robotics lab than do gardening because he finds gardening boring and enjoys solving technical problems. (5 puan)
Yanlış cevap: a için "robotics" ya da "because it is boring"; b için seçeneklerin yer değiştirmesi (ör. "Arda would rather do gardening than build robots") ya da "because his team won the competition" gibi metinle çelişen gerekçeler puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.
Doğru cevap: Tam puan (20 puan): 5.1 maddesi 12 puan, 5.2 maddesi 8 puandır. Anlamı bozmayan yazım hataları için puan kırılmaz.
- 5.1 (12 puan): Her cümle 3 puandır (4×3). Anlamın korunması 1 puan, parantezdeki sözcüğün doğru yapıyla kullanılması 2 puandır: prefer + -ing + to + -ing ("prefer + to + yalın fiil + rather than + yalın fiil" de kabul edilir); would rather + yalın fiil + than + yalın fiil; can't stand + -ing ya da isim; be keen on + -ing ("be keen to + yalın fiil" de kabul edilir). Anlam doğru ancak yapı hatalıysa (ör. "Hakan prefers use his hands than look at a screen.") 1 puan verilir. Anlamı ters çeviren cevaplar (ör. "Sema would rather go to shopping malls than go hiking.") puan almaz.
- 5.2 (8 puan): Her soru 4 puandır (2×4). a sorusunda Hakan'ın bütün hafta bilgisayar başında oturduğu (2 puan) ve elleriyle çalışmanın onu ekrana bakmaktan daha çok rahatlattığı ya da ailesi için kâse yapmayı sevdiği (2 puan) bilgisi beklenir. b sorusunda insanın her yaşta yeni bir şey öğrenebileceği (2 puan) ve Yusuf'un 65 yaşında bağlama öğrenmeye başlayarak bunu kanıtladığı ya da arkadaşlarının "çok yaşlısın" sözünü dinlemediği (2 puan) bilgisi beklenir. Metindeki cümlelerin yalnızca aynen aktarılması 2 puan alır.
Örnek doğru cevap:
5.1. 1. Hakan prefers using his hands to looking at a screen. (3 puan) · 2. Sema would rather go hiking than go to shopping malls at weekends. (3 puan) · 3. Sema can't stand being in crowded places / crowded places. (3 puan) · 4. Yusuf is (very) keen on playing the bağlama. (3 puan)
5.2. a. Because he works at a computer all week, and making things with his hands helps him relax more than looking at a screen. He also likes making bowls for his family. (4 puan) · b. He means that age is not a problem for learning; people can learn new things at any age. He started learning the bağlama when he was 65, although his friends said he was too old. (4 puan)
Yanlış cevap: 5.1 için "Hakan prefers looking at a screen to using his hands." gibi anlamı ters çeviren cevaplar; 5.2 için "Because he is a talented potter." (metinle çelişir) ya da "He is too old to learn." gibi cevaplar puan almaz. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.
Doğru cevap: Tam puan (25 puan): 6.1 maddesi 8 puan, 6.2 maddesi 17 puandır. Öğrencilerin cevapları birbirinden farklı olabilir; ancak notların ve paragrafın öğrencinin kendisine ilişkin olması ve yönergedeki yapıları içermesi gerekir.
6.1 (8 puan): Planlama tablosundaki her not 2 puandır (4×2). Satırın istediği bilgiyi veren not (ör. "playing volleyball and drawing; they make me feel relaxed") 2 puan; eksik not (ör. 1. satırda tek hobi ya da gerekçe yok, 4. satırda tek etkinlik) 1 puan; satırla ilgisiz, Türkçe yazılmış ya da boş bırakılan not 0 puan alır. Notlar tam cümle olmak zorunda değildir.
6.2 (17 puan): Paragraf aşağıdaki dört ölçüte göre puanlanır.
| Ölçüt | Puan | Tam puan | Kısmi puan | Sıfır puan |
|---|---|---|---|---|
| İçerik | 6 | Yönergedeki altı maddenin her biri için konuyla ilgili, anlamlı en az bir cümle var (her madde 1 puan). | Ele alınan her madde 1 puan; eksik ya da konu dışı her madde için 1 puan düşülür. | Hiçbir madde ele alınmamış ya da metin konu dışı. |
| Organizasyon | 3 | Konu cümlesi, destekleyici cümleler ve sonuç cümlesi var; cümleler mantıklı bir sırayla ilerliyor; en az üç bağlaç ya da geçiş ifadesi (and, but, because, so, also, however, when) doğru kullanılmış (3). | Konu ya da sonuç cümlesi eksik veya bağlantı zayıf (2); birbirinden kopuk cümle listesi (1). | Anlamlı bir bütün oluşturmayan kelime yığını. |
| Dil kullanımı | 5 | Beğeni ve tercih ifadeleri (-ing biçimiyle), geçmiş yetenek (could / was able to / managed to) ve şimdiki yetenek (can / be good at) yapıları doğru kullanılmış; hata yok ya da anlamı bozmayan en fazla bir küçük hata var (5). | Anlamı bozmayan iki-üç hata (4); birçok hata var ama anlam açık (3); hedef yapılardan biri (geçmiş yetenek ya da tercih) hiç kullanılmamış (2); sık hata, anlam güçlükle anlaşılıyor (1). | Hedef yapılar hiç kullanılmamış ya da cümleler anlaşılmıyor. |
| Kelime | 3 | Hobi, beceri ve ilgi alanlarına ait en az beş kelime ya da öbek (hobby, talented, skill, practise, take up, be crazy about, can't stand vb.) doğru ve yerinde kullanılmış (3). | Üç-dört kelime (2) ya da bir-iki kelime (1) doğru kullanılmış. | Konuya ait kelime kullanılmamış. |
Örnek doğru cevap:
6.1. 1. playing volleyball and drawing comics; they help me relax · 2. couldn't swim until I was ten; managed to learn at a summer course · 3. good at drawing, can draw a portrait in about twenty minutes · 4. prefer reading graphic novels to watching TV series; more creative (her not 2 puan)
6.2. I am a student who loves sports and art, and I have some interesting abilities. I am really into volleyball, and I play for our school team every Wednesday. I am also keen on drawing comics because it helps me relax after school. When I was a child, I couldn't swim, but I managed to learn when I was ten at a summer course. Now I am good at drawing, and I can draw a portrait of my friends in about twenty minutes. However, I can't stand losing a match, so I practise a lot. I prefer reading graphic novels to watching TV series because they are more creative. In short, my hobbies make my life colourful and help me improve my skills. (İçerik 6 + Organizasyon 3 + Dil kullanımı 5 + Kelime 3 = 17 puan)
Yanlış cevap: Yönergedeki ifadelerin ya da örnek yapıların cümle kurulmadan art arda yazılması, başka bir kişiyi anlatan ya da konu dışı metinler (ör. okul gezisi anlatımı), Türkçe yazılmış not ve metinler ve anlaşılmayan cümleler ilgili ölçütlerde 0 puan alır. Cevap verilmemesi durumunda 0 puan verilir.